Twoje zdjęcie albo nagranie z Twoim wizerunkiem trafiło do Internetu bez Twojej zgody. Materiał może znajdować się na Facebooku, YouTube, TikToku, Instagramie, stronie firmy lub w reklamie. Nie każda publikacja jest automatycznie bezprawna, ale polskie prawo daje Ci konkretne narzędzia do ochrony wizerunku, prywatności i danych osobowych. Zacznij od zabezpieczenia materiału, a następnie zażądaj jego usunięcia od właściwej osoby i platformy.
Ktoś opublikował Twoje zdjęcie lub film w Internecie bez zgody – masz prawo żądać usunięcia
Prawo do wizerunku, prawa autorskie i RODO to trzy różne podstawy
Wizerunek jest dobrem osobistym chronionym przez art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Osoba, której wizerunek bezprawnie wykorzystano, może żądać zaniechania naruszenia, usunięcia jego skutków, a w odpowiedniej sytuacji także przeprosin, zadośćuczynienia lub naprawienia szkody majątkowej.
Szczególne zasady publikowania wizerunku zawiera art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przepis dotyczy rozpowszechniania wizerunku, czyli udostępnienia go szerszemu kręgowi odbiorców. Samo wykonanie zdjęcia bez publikacji nie jest objęte art. 81, choć w zależności od okoliczności może naruszać prywatność, dobra osobiste albo przepisy o ochronie danych.
Prawo do wizerunku nie jest tym samym co prawo autorskie do fotografii. Fotograf może być właścicielem praw autorskich do zdjęcia, a osoba przedstawiona na zdjęciu zachowuje własne prawo do decydowania o rozpowszechnianiu swojego wizerunku. Naruszenie może więc dotknąć dwóch różnych osób i prowadzić do innych roszczeń. Jeżeli ktoś skopiował wykonane przez Ciebie zdjęcie, sprawdź także poradnik o nieautoryzowanym użyciu fotografii.
Kiedy publikacja wymaga zgody
Zasadą jest konieczność uzyskania zezwolenia osoby przedstawionej na zdjęciu lub filmie. Zgoda nie musi zawsze przybrać formy pisemnej, ale powinna być jednoznaczna i obejmować konkretny sposób wykorzystania. Zgoda na umieszczenie fotografii w zamkniętym albumie dla uczestników wydarzenia nie oznacza automatycznie zgody na reklamę w mediach społecznościowych. Podobnie zgoda na publikację jednego zdjęcia nie daje prawa do dowolnego wykorzystywania całej sesji.
Jeżeli osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie i nie zastrzegła wyraźnie sprzeciwu, art. 81 ust. 1 przewiduje wyjątek od wymogu odrębnego zezwolenia. Nadal trzeba jednak zbadać, czego dotyczyła umowa, gdzie materiał miał zostać użyty i czy publikacja nie wykracza poza uzgodniony cel. Zapłata za udział w jednej kampanii nie daje bezterminowego prawa do każdej przyszłej reklamy.
Kiedy zgoda nie jest potrzebna
Art. 81 ust. 2 wymienia dwa podstawowe wyjątki. Pierwszy obejmuje osobę powszechnie znaną, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych lub zawodowych. Sam fakt popularności nie pozwala publikować zdjęć dotyczących prywatnego życia bez żadnych ograniczeń.
Drugi wyjątek dotyczy osoby będącej jedynie szczegółem większej całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz albo publiczna impreza. Jeżeli fotografia została wykadrowana tak, że konkretna osoba stała się głównym tematem, powołanie się na „szczegół całości” może być nieskuteczne. Ocenia się funkcję wizerunku w całym materiale, a nie tylko to, że zdjęcie wykonano w miejscu publicznym.
Kiedy można powołać się na RODO
Rozpoznawalny wizerunek jest daną osobową, ponieważ pozwala bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować człowieka. Jego zapisanie, publikacja, oznaczenie nazwiskiem i dalsze udostępnianie mogą stanowić przetwarzanie danych. Administrator powinien wskazać podstawę z art. 6 RODO, na przykład zgodę, uzasadniony interes albo inną przesłankę właściwą dla danej sytuacji.
Nie każda publikacja rozpoznawalnej twarzy automatycznie narusza RODO. Znaczenie mają cel, podmiot publikujący, podstawa przetwarzania, zasięg materiału oraz wyjątki związane między innymi z wolnością wypowiedzi i informacji. RODO może też nie obejmować niektórych czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze. Dlatego w piśmie nie ograniczaj się do stwierdzenia „zdjęcie narusza RODO”. Wyjaśnij, dlaczego podmiot nie ma podstawy do dalszego przetwarzania.
Art. 17 RODO pozwala w określonych przypadkach żądać usunięcia danych, ale prawo to nie jest bezwzględne. Administrator może odmówić między innymi wtedy, gdy przetwarzanie jest niezbędne do korzystania z wolności wypowiedzi i informacji, wykonania obowiązku prawnego lub ustalenia, dochodzenia albo obrony roszczeń. Gdy podmiot odmawia bez właściwego uzasadnienia, można złożyć skargę do Prezesa UODO. Szersze omówienie znajdziesz w artykule o ujawnieniu danych osobowych.
Jeżeli razem ze zdjęciem opublikowano prywatną rozmowę, treść e-maila albo zrzuty z komunikatora, sprawdź także, czy nie doszło do naruszenia tajemnicy korespondencji.
Twoja sytuacja jest nietypowa lub skomplikowana?Nie ryzykuj popełnienia błędu. Umów się na bezpieczną konsultację telefoniczną, a wtedy przeanalizujmy Twój przypadek i wspólnie ustalimy skuteczny plan działania. |
Omów swoją sprawę z adwokatem |
Zabezpiecz materiał, zanim zażądasz jego usunięcia
Najpierw zapisz dowody, później skontaktuj się z autorem i platformą. Po otrzymaniu zgłoszenia materiał może zniknąć, a wraz z nim nazwa konta, opis, liczba wyświetleń i komentarze. Bez dokumentacji nadal można dochodzić swoich praw, ale odtworzenie zakresu publikacji będzie trudniejsze.
- Zrób pełne zrzuty ekranu z widocznym adresem URL, nazwą konta, datą publikacji, opisem, komentarzami i liczbą reakcji. Nie ograniczaj się do samego kadru ze zdjęciem.
- Nagraj ekran podczas otwierania profilu i materiału. Przy stories, transmisjach i krótkich filmach nagranie może być jedynym sposobem zachowania całej publikacji.
- Zapisz każde miejsce publikacji osobno. Jeżeli materiał znajduje się na stronie byłej firmy, w katalogu, poście i reklamie, utwórz oddzielny wpis dla każdego adresu. Dotyczy to także sytuacji, gdy były pracodawca nadal używa zdjęcia pracownika.
- Przy reklamie zabezpiecz nazwę reklamodawcy, tekst reklamy, stronę docelową, identyfikator materiału oraz dane o zasięgu, jeżeli są widoczne. Sprawdź również bibliotekę reklam danej platformy.
- Zachowaj umowy, zgody, regulaminy wydarzenia i korespondencję. Jeżeli zgody nie udzielono albo obejmowała inny cel, dokumenty pomogą wykazać przekroczenie jej zakresu.
- Ustal autora publikacji i administratora danych. Zapisz firmę, adres, dane z CEIDG lub KRS, e-mail, nazwę profilu i dane kontaktowe widoczne w serwisie.
- Przy prywatnych zdjęciach z wesela, imprezy lub spotkania zabezpiecz także informacje wskazujące, komu materiał został pierwotnie udostępniony. Osobny poradnik dotyczy zdjęć z imprezy opublikowanych bez zgody.
Przechowuj oryginalne pliki bez przerabiania. Kopię umieść poza telefonem, na przykład na dysku lub w bezpiecznej chmurze. Przy dużym zasięgu, kampanii reklamowej albo materiale, który może szybko zniknąć, rozważ protokół notarialny z oględzin strony. Szczegółowe zasady opisuje poradnik jak udokumentować naruszenie.
Zdjęcie, film, transmisja i deepfake
Art. 81 prawa autorskiego nie ogranicza ochrony do fotografii. Rozpowszechnianie rozpoznawalnego wizerunku może nastąpić w filmie, stories, transmisji na żywo, reklamie, miniaturze nagrania albo montażu. Jeżeli można Cię zidentyfikować, sam format pliku nie odbiera ochrony.
Przerobienie materiału, dodanie filtra albo połączenie twarzy z innym nagraniem nie rozwiązuje problemu prawnego. Deepfake wykorzystujący rozpoznawalny wizerunek może naruszać dobra osobiste i przepisy o ochronie danych. Jeżeli sprawca podszywa się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek i powoduje szkodę majątkową lub osobistą, znaczenie może mieć również art. 190a § 2 Kodeksu karnego.
Intymne zdjęcia i nagrania
Gdy materiał przedstawia nagą osobę lub osobę w trakcie czynności seksualnej, nie poprzestawaj na wezwaniu. Art. 191a Kodeksu karnego obejmuje rozpowszechnianie takiego wizerunku bez zgody, a także jego utrwalenie przy użyciu przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu. Czyn jest zagrożony karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat i jest ścigany na wniosek pokrzywdzonego.
Zabezpiecz dowody, zgłoś materiał platformie i złóż zawiadomienie na Policji lub w prokuraturze wraz z wyraźnym wnioskiem o ściganie. Nie przesyłaj nagrania kolejnym osobom „dla potwierdzenia”, ponieważ zwiększa to skalę rozpowszechnienia. Szczegółowy plan działania znajduje się w artykule intymne zdjęcia bez zgody, co zrobić.
Wezwanie do usunięcia wizerunku z Internetu
Przygotowane przez adwokata. Wypełnij, zapisz i wyślij do sprawcy.
Jak zażądać usunięcia wizerunku
Wezwanie skieruj do osoby lub firmy, która opublikowała albo wykorzystuje materiał. Podaj dokładne adresy URL, opisz zdjęcie lub film, wskaż brak zgody albo przekroczenie jej zakresu i określ, czego żądasz. Samo zdanie „proszę usunąć moje zdjęcie” może zakończyć sprawę, ale nie tworzy pełnego dokumentu na wypadek dalszego sporu.
W zależności od sytuacji zażądaj usunięcia materiału ze strony, profili, reklam, katalogów i kopii pozostających pod kontrolą adresata, zaprzestania dalszego rozpowszechniania, potwierdzenia wykonania żądań, usunięcia oznaczeń i linków oraz opublikowania przeprosin. Jeżeli materiał nadal może być używany na podstawie udzielonej wcześniej zgody, wyjaśnij, dlaczego obecne wykorzystanie przekracza jej zakres lub dlaczego żądanie opiera się również na ochronie dóbr osobistych albo danych osobowych.
Termin dopasuj do zagrożenia. Zdjęcie w aktywnej reklamie, nagranie intymne lub materiał wywołujący falę hejtu powinny zostać usunięte niezwłocznie. Przy zwykłej publikacji można wyznaczyć krótki termin na wykonanie żądań i osobny termin na pisemną odpowiedź. Nie czekaj na jego upływ, jeżeli materiał zagraża bezpieczeństwu albo naruszenie eskaluje.
Zgłoszenie bezpośrednio do platformy
Równolegle zgłoś materiał w serwisie, w którym został opublikowany. Wybierz kategorię dotyczącą prywatności, podszywania się, nielegalnych treści albo wykorzystania wizerunku. Do zgłoszenia wpisz dokładny adres materiału i wyjaśnij, który przepis lub prawo zostało naruszone. Ogólne stwierdzenie „to jest bezprawne” daje moderatorowi mniej informacji niż opis braku zgody, komercyjnego użycia i konkretnych żądań.
Art. 16 Aktu o usługach cyfrowych, czyli DSA, wymaga od dostawców hostingu mechanizmu pozwalającego zgłaszać treści uznawane za nielegalne. Zgłoszenie powinno być wystarczająco precyzyjne i zawierać informacje umożliwiające odnalezienie materiału. Platforma rozpatruje zgłoszenie według przepisów i własnego regulaminu. Samo wysłanie formularza nie gwarantuje usunięcia, dlatego zachowaj numer sprawy, decyzję platformy i skorzystaj z procedury odwoławczej, gdy zgłoszenie zostanie odrzucone.
Skarga do Prezesa UODO i pozew cywilny
Jeżeli administrator przetwarza rozpoznawalny wizerunek bez właściwej podstawy, nie odpowiada na żądanie albo bezpodstawnie odmawia usunięcia danych, możesz złożyć skargę do Prezesa UODO. Wcześniej skieruj żądanie bezpośrednio do administratora i zachowaj jego odpowiedź. Skarga nie zastępuje pozwu o ochronę dóbr osobistych, a Prezes UODO nie zasądza zadośćuczynienia za krzywdę w taki sposób jak sąd cywilny.
W pozwie możesz żądać zaniechania naruszenia, usunięcia jego skutków, oświadczenia o odpowiedniej treści i formie, a także zadośćuczynienia lub naprawienia szkody. Przy pilnym i nadal trwającym wykorzystaniu można rozważyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia, na przykład przez czasowy zakaz dalszej publikacji do zakończenia procesu. Różnicę między wezwaniem a postępowaniem sądowym opisujemy w poradniku wezwanie do zaprzestania a pozew sądowy.
Co daje wezwanie i jak sformułować roszczenie pieniężne
Pismo nie usuwa zdjęcia automatycznie. Daje jednak adresatowi jasną informację, które działania uznajesz za bezprawne, czego żądasz i jakie kroki podejmiesz po bezskutecznym terminie. Jednocześnie dokumentuje, że sprawca poznał Twoje stanowisko. Po doręczeniu sprawdź wszystkie adresy i zapisz nowy zestaw zrzutów pokazujący, czy naruszenie nadal trwa.
Nie opieraj kwoty wyłącznie na tym, że zdjęcie zostało użyte bez zgody. Zadośćuczynienie służy naprawieniu krzywdy wynikającej z naruszenia dobra osobistego. Znaczenie mają zasięg, czas publikacji, kontekst, rozpoznawalność, komercyjny charakter użycia, reakcja sprawcy oraz skutki dla prywatności, godności i życia zawodowego.
Odszkodowanie dotyczy szkody majątkowej, którą trzeba wykazać. Może obejmować na przykład utracone wynagrodzenie, koszt wykonania uzgodnionej kampanii albo inne mierzalne następstwa naruszenia. Jeżeli osoba przedstawiona na fotografii nie jest jednocześnie twórcą lub właścicielem praw autorskich do zdjęcia, nie powinna automatycznie obliczać żądania jako „opłaty licencyjnej za fotografię”. Wynagrodzenie fotografa za prawa do zdjęcia i wynagrodzenie modela za wykorzystanie wizerunku to dwa odrębne zagadnienia.
Przy użyciu w reklamie zabezpiecz dane pokazujące skalę kampanii. Sama komercyjność nie tworzy jednej ustawowej stawki, ale może zwiększać ciężar naruszenia i wpływać na wysokość roszczenia. Jeżeli nie masz podstaw do rzetelnego wyliczenia kwoty, skup wezwanie na szybkim usunięciu materiału albo skorzystaj z indywidualnej analizy.
Gotowy wzór pozwala wskazać materiał, podstawy ochrony, termin usunięcia i konsekwencje braku reakcji bez tworzenia pisma od początku.
Wezwanie do usunięcia wizerunku z filmu lub zdjęcia z Internetu
Najczęstsze pytania o wykorzystanie wizerunku bez zgody
Tak. Art. 81 prawa autorskiego dotyczy rozpowszechniania wizerunku, niezależnie od tego, czy został utrwalony na fotografii, filmie, krótkim stories, miniaturze albo transmisji. Decydujące jest to, czy można Cię rozpoznać i czy materiał został udostępniony bez wymaganego zezwolenia. Przy materiale na TikToku sprawdź także poradnik o wykorzystywaniu wizerunku w duetach i stitchach.
Nie zawsze. Samo wykonanie zdjęcia na ulicy, koncercie lub imprezie nie oznacza, że każdą osobę można dowolnie pokazać w Internecie. Zezwolenie nie jest wymagane, gdy osoba stanowi jedynie szczegół większej całości, na przykład tłumu lub publicznej imprezy. Jeżeli została wyodrębniona, wykadrowana i stała się głównym tematem materiału, wyjątek może nie mieć zastosowania.
Nie. Publiczne ustawienie profilu pozwala innym zobaczyć materiał w ramach funkcji serwisu, ale nie daje automatycznie prawa do skopiowania zdjęcia i użycia go w reklamie, artykule, fałszywym koncie albo cudzym filmie. Trzeba osobno ocenić prawo do wizerunku, regulamin platformy i prawa autorskie do fotografii.
Nie. Zakres zgody ustala się na podstawie jej treści i okoliczności udzielenia. Zgoda może obejmować konkretną kampanię, stronę, okres, cel lub kanał publikacji. Użycie materiału w innym kontekście może przekraczać udzielone zezwolenie. Jeżeli przetwarzanie danych opierało się na zgodzie z RODO, można ją wycofać, przy czym wycofanie nie zmienia zgodności z prawem wcześniejszego przetwarzania.
Nie ma obowiązku używania jednej formy. List polecony, przesyłka kurierska lub osobiste doręczenie za pokwitowaniem ułatwiają wykazanie daty odbioru. E-mail także może być użyteczny, szczególnie gdy adresat wcześniej kontaktował się z Tobą w ten sposób. Zachowaj treść wiadomości, załącznik i potwierdzenie wysłania. Sposoby doręczenia opisuje poradnik jak wysłać wezwanie do zaprzestania.
Po upływie terminu ponownie zabezpiecz materiał. Zgłoś go platformie, zachowaj numer sprawy i decyzję moderatora. Jeżeli RODO ma zastosowanie, skieruj żądanie do administratora, a po bezpodstawnej odmowie rozważ skargę do Prezesa UODO. W sprawie o dobra osobiste można złożyć pozew oraz wniosek o zabezpieczenie, gdy publikacja nadal trwa i powoduje dalszą krzywdę.
Tak, lecz trzeba dobrać właściwy rodzaj roszczenia. Zadośćuczynienie dotyczy krzywdy związanej z naruszeniem dobra osobistego, a odszkodowanie wymaga wykazania szkody majątkowej. Opłata licencyjna za prawa autorskie do fotografii przysługuje uprawnionemu do samego zdjęcia, którym nie zawsze jest osoba na nim przedstawiona. W piśmie opisz podstawę kwoty zamiast wskazywać ją przypadkowo.
Roszczenia niemajątkowe o zaniechanie naruszenia dobra osobistego i usunięcie jego skutków co do zasady nie ulegają przedawnieniu. Roszczenia pieniężne podlegają terminom właściwym dla ich podstawy. Przy szkodzie wyrządzonej czynem niedozwolonym jest to zasadniczo trzy lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł dowiedzieć się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, z dalszymi ograniczeniami przewidzianymi w Kodeksie cywilnym. Nie odkładaj zabezpieczenia dowodów, ponieważ treść może zniknąć znacznie wcześniej.
W imieniu małoletniego działają przedstawiciele ustawowi, kierując się dobrem dziecka. Publikacja wizerunku dziecka wymaga szczególnej ostrożności ze względu na trwałość materiału i ryzyko dalszego wykorzystania. Przy sporze między rodzicami albo publikacji naruszającej dobro dziecka może być potrzebna odrębna analiza rodzinna i cywilna. Więcej informacji zawiera artykuł o wizerunku dziecka opublikowanym bez zgody.
Nie. Osoba, której wizerunek wykorzystano, może samodzielnie sporządzić i podpisać wezwanie. Pismo powinno jednak wskazywać dokładny materiał, brak lub przekroczenie zgody, podstawy żądania, oczekiwany sposób usunięcia naruszenia i termin odpowiedzi. W sprawie dotyczącej reklamy, deepfake’u, nagrania intymnego, dziecka albo kilku różnych podmiotów indywidualna analiza ogranicza ryzyko skierowania żądań do niewłaściwego adresata.
