Ktoś tworzy złośliwe filmy na TikToku z Twoją twarzą, robi duety lub stitche z Twoich nagrań żeby Cię ośmieszyć lub zniesławić? Mechanizmy TikToka pozwalają na wyjątkowo dotkliwe naruszenia wizerunku i dóbr osobistych. Masz konkretne prawa i konkretne narzędzia żeby to zatrzymać.
Hejt na TikToku – złośliwe duety i stitche z Twoją twarzą co zrobić
Duet i stitch na TikToku – dlaczego te funkcje tworzą szczególne zagrożenie prawne
TikTok oferuje dwa mechanizmy interakcji z cudzymi filmami które nie mają bezpośredniego odpowiednika na innych platformach i które w rękach osoby działającej w złej wierze stają się wyjątkowo skutecznym narzędziem naruszania praw.
Duet polega na nagraniu własnego wideo odtwarzanego równolegle z cudzym filmem, wyświetlanych obok siebie na podzielonym ekranie. Efekt jest taki że Twój wizerunek pojawia się w materiale innej osoby, w kontekście który wybrała ona a nie Ty, przy komentarzu który ona nagrała a nie Ty. Widzowie widzą Cię i słyszą cudzy komentarz jednocześnie.
Stitch pozwala na wycięcie i użycie fragmentu cudzego filmiku jako początku własnego materiału. Sprawca może wyciąć fragment Twojego nagrania, na przykład jedno zdanie wyrwane z kontekstu, i dołączyć do niego własny komentarz który zmienia jego sens lub przedstawia Cię w fałszywym świetle.
Oba mechanizmy mogą być używane twórczo i legalnie. Stają się naruszeniem gdy służą ośmieszeniu, zniesławieniu, zniszczeniu reputacji lub nękaniu konkretnej osoby. Używają przy tym Twojego wizerunku i Twoich słów bez Twojej zgody i w kontekście który Ty odrzucasz.
Pełny przegląd narzędzi ochrony wizerunku i dóbr osobistych znajdziesz w przewodnikach po naruszeniach dóbr osobistych i naruszeniach praw autorskich.
Jakie prawa narusza złośliwy duet lub stitch
W zależności od charakteru naruszającego materiału wchodzić może w grę kilka podstaw prawnych jednocześnie.
- Prawo do wizerunku z art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: duet lub stitch używa Twojego wizerunku w kontekście który nie był przez Ciebie zatwierdzony. Zgoda na publikację oryginalnego filmiku na TikToku nie jest zgodą na używanie tego filmiku przez innych w duetach lub stitchach. TikTok domyślnie zezwala na duety i stitche, ale możesz tę funkcję wyłączyć dla swoich filmów. Jeśli masz wyłączone duety a ktoś mimo to użył Twojego materiału, naruszył zasady platformy i Twoje prawa do wizerunku.
- Dobra osobiste z art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego: złośliwy komentarz do Twojego wizerunku, ośmieszanie, poniżanie lub zniesławianie w duecie lub stitchu narusza dobre imię, cześć i godność niezależnie od kwestii wizerunkowych. Tak naprawdę zniesławienie na TikToku nie różni się prawnie niczym od omawianej na łamach naszego serwisu sytuacji hejtu na grupie na Facebooku czy zniesławienia przez byłego pracodawcę. Warto poczytać oba artykuły, aby poszerzyć swoją wiedzę w tym zakresie.
- Zniesławienie z art. 212 Kodeksu karnego: jeśli materiał zawiera nieprawdziwe twierdzenia o Tobie mogące poniżyć Cię w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania, może wyczerpywać znamiona przestępstwa.
- Prawa autorskie do oryginalnego filmiku: jeśli Twój filmik jest Twoim oryginalnym nagraniem o twórczym charakterze, stitch który go wykorzystuje narusza Twoje majątkowe prawa autorskie do tego nagrania na podstawie art. 79 ustawy o prawie autorskim.
TikTok jako platforma – jak skutecznie zgłaszać naruszenia
TikTok ma procedury zgłaszania treści naruszających prawa użytkowników i te procedury są stosunkowo sprawne przy wyraźnych naruszeniach. Wiedza o tym jak skutecznie zgłosić może przyspieszyć usunięcie materiału. Jeśli chcesz poradzić się na ten temat, zapraszamy do konsultacji z adwokatem.
Przy naruszeniu prawa do wizerunku zgłaszasz film przez opcję „Zgłoś” wybierając kategorię „Prywatność” i następnie „Wizerunek bez zgody” lub „Nieautoryzowane użycie wizerunku”. TikTok ma dedykowaną ścieżkę dla tego rodzaju naruszeń. Jeśli szkalujące Cię materiały propagowane są nie na TikToku, a na WhatsAppie, mamy dla Ciebie ten, odrębny poradnik.
Przy naruszeniu praw autorskich do Twojego oryginalnego filmiku zgłaszasz przez formularz Copyright Infringement Notice dostępny na stronie TikTok dla twórców. Wskaż URL naruszającego filmiku, URL swojego oryginalnego filmiku który został użyty i opisz na czym polega naruszenie.
Przy zniesławiających treściach zgłaszasz przez opcję „Zgłoś” wybierając kategorię „Nękanie i przemoc” lub „Nienawistne wypowiedzi” zależnie od charakteru treści. W osobnym materiale opisaliśmy, jak sobie radzić prawnie z deepfake’ami.
Wyłącz funkcje duetu i stitcha dla wszystkich swoich filmów jeśli nie chcesz żeby były używane przez innych. W ustawieniach profilu TikTok możesz globalnie wyłączyć te funkcje lub wyłączyć je dla poszczególnych filmów. To nie cofa naruszenia które już nastąpiło, ale zapobiega kolejnym.
Co zebrać przed wysłaniem wezwania
Przy TikToku szczególnie ważna jest szybka dokumentacja bo platforma reaguje na zgłoszenia stosunkowo sprawnie i naruszający materiał może zniknąć, zanim zdążysz go zarchiwizować.
Warto zatem zgromadzić przede wszystkim:
- Nagranie ekranu z odtwarzanym filmem, duet lub stitchem, z widocznym URL, nazwą konta sprawcy, liczbą wyświetleń i datą nagrania. Nagranie wideo jest silniejszym dowodem niż screenshot bo pokazuje pełny kontekst i dźwięk.
- Archiwizację URL przez web.archive.org lub archive.ph z datownikiem. Przy TikToku archiwizacja bywa trudna ze względu na dynamiczny charakter platformy, dlatego nagranie ekranu jest tu szczególnie ważne.
- Dane konta sprawcy: URL profilu, liczba obserwujących, nazwa użytkownika, wszelkie dane kontaktowe jeśli są widoczne.
- Screenshoty komentarzy pod naruszającym filmem jeśli zawierają treści które wzmacniają naruszenie lub pokazują jego zasięg społeczny (czyli de facto tak samo jak z fałszywymi opiniami na GoWork).
- Dowód że oryginalny filmik jest Twój jeśli stitch użył Twojego nagrania: data pierwszej publikacji, konto z którego był opublikowany.
- Dokumentację wpływu na Ciebie: liczbę wyświetleń naruszającego materiału, komentarze odbiorców, reakcje w Twoim otoczeniu.
Jak skutecznie dokumentować naruszenia online opisuje poradnik jak udokumentować naruszenie.
Wezwanie do sprawcy i dalsze kroki
Wezwanie kierujesz do twórcy naruszającego materiału jako osoby fizycznej lub do podmiotu jeśli prowadzi działalność. W zależności od rodzaju naruszenia możesz łączyć dwie lub trzy podstawy prawne w jednym piśmie.
Przy naruszeniu wizerunku i dóbr osobistych: wezwanie do zaprzestania naruszania dóbr osobistych z powołaniem na art. 81 pr. aut. i art. 24 KC, żądanie usunięcia materiału, przeprosin i zadośćuczynienia.
Przy naruszeniu praw autorskich do oryginalnego filmiku: wezwanie do zaprzestania naruszania praw autorskich z powołaniem na art. 79 pr. aut., żądanie usunięcia materiału i wynagrodzenia za bezumowne korzystanie.
Jeśli materiał zawiera zniesławiające treści, równolegle z wezwaniem możesz złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 212 KK. Przestępstwo zniesławienia jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego więc musisz wyraźnie złożyć wniosek o ściganie.
Wezwanie wysyłasz listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres zamieszkania lub siedziby sprawcy. Jak to zrobić prawidłowo wyjaśnia poradnik jak wysłać wezwanie do zaprzestania. Więcej o tym kiedy sprawa powinna trafić do sądu przeczytasz w artykule wezwanie do zaprzestania a pozew sądowy. Jeśli problem dotyczy też innych platform lub form hejtu online, sprawdź artykuł o zniesławieniu w mediach społecznościowych.
Wezwanie do zaprzestania naruszania dóbr osobistych
Najczęstsze pytania o hejt na TikToku i złośliwe duety i stitche
Domyślnie TikTok zezwala na duety i stitche z filmów opublikowanych publicznie jeśli twórca nie wyłączył tej opcji. Jednak zezwolenie na duet nie jest zgodą na wszystkie możliwe sposoby jego użycia. Duet który ośmiesza, poniża lub zniesławia Cię narusza Twoje prawa niezależnie od domyślnych ustawień platformy. Wyłącz funkcje duetu i stitcha w ustawieniach jeśli nie chcesz żeby Twoje filmy były tak używane, a przy istniejących naruszeniach działaj prawnie niezależnie od ustawień platformy.
Każdy nowy duet dokumentuj i zgłaszaj osobno do TikToka. Powtarzające się tworzenie naruszających materiałów po ich usunięciu jest elementem wzorca który wzmacnia zarówno sprawę o naruszenie dóbr osobistych jak i ewentualną sprawę o stalking z art. 190a KK jeśli działanie ma charakter uporczywego nękania. W wezwaniu opisujesz wzorzec zachowania sprawcy, a nie tylko pojedynczy incydent. Przy recydywie sprawa powinna trafić do sądu gdzie możliwe jest uzyskanie nakazu sądowego zakazu tworzenia takich materiałów.
Przy dużych twórcach często można ustalić tożsamość przez dane kontaktowe w profilu, rejestr działalności gospodarczej jeśli prowadzą firmę, lub przez agencję z którą współpracują. Przy anonimowym lub trudnym do zidentyfikowania sprawcy złóż zawiadomienie na policji żeby organy ścigania mogły żądać od TikToka ujawnienia danych konta. TikTok reaguje na żądania organów ścigania i może ujawnić adres IP i dane rejestracyjne konta. Przy milionowym zasięgu naruszenia wartość roszczenia jest wysoka co uzasadnia zaangażowanie kancelarii prawnej w ustalenie danych sprawcy.
Tak, jeśli Twój filmik ma twórczy charakter i użyty fragment nie mieści się w wąskich ramach dozwolonego cytatu z art. 29 ustawy o prawie autorskim. Cel cytatu musi być wyjaśniający, polemiczny lub edukacyjny – złośliwy komentarz w nim się nie mieści. Dodatkowo stitch narusza Twoje prawa do wizerunku jeśli na wyciętym fragmencie jesteś widoczny. Masz zatem potencjalnie dwie podstawy do wezwania jednocześnie: naruszenie praw autorskich i naruszenie prawa do wizerunku.
Odrzucenie zgłoszenia przez TikTok nie kończy Twoich możliwości działania. Możesz odwołać się od decyzji platformy przez procedurę apelacji dostępną w centrum pomocy TikToka. Możesz też złożyć zgłoszenie do koordynatora ds. usług cyfrowych jako organu nadzoru nad platformami w UE na podstawie rozporządzenia DSA. Niezależnie od działań wobec platformy możesz działać bezpośrednio wobec sprawcy przez wezwanie i postępowanie sądowe. Sąd może nakazać sprawcy usunięcie materiału i ewentualnie zobowiązać platformę do jego usunięcia nawet bez jej wcześniejszej dobrowolnej zgody.
Tak. Jeśli sprawca monetyzuje film w którym używa Twojego wizerunku bez Twojej zgody, możesz żądać wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z wizerunku w celach komercyjnych. Stawki za komercyjne użycie wizerunku są wyższe niż przy użyciu niekomercyjnym. Podstawą roszczenia jest art. 81 pr. aut. w zakresie prawa do wizerunku i art. 24 KC w zakresie dóbr osobistych. Jeśli sprawca używa też Twojego oryginalnego nagrania jako stitcha i monetyzuje film, możesz żądać też wynagrodzenia za naruszenie majątkowych praw autorskich z art. 79 pr. aut.
