Deepfake z moją twarzą bez zgody – jak działać prawnie i usunąć materiał

Co jest deepfake’em i kiedy materiał dotyczy konkretnej osoby?

AI Act definiuje deepfake jako wygenerowany lub zmanipulowany przez AI obraz, dźwięk albo film, który przypomina istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia i fałszywie wydaje się odbiorcy autentyczny lub prawdziwy. W praktyce pojęcie obejmuje nie tylko podmianę twarzy w filmie. Może chodzić również o klon głosu, animację zdjęcia, syntetyczną reklamę, fałszywy wywiad, spreparowane nagranie z kamery albo obraz utworzony od początku przez model generatywny.

Dla ochrony konkretnej osoby kluczowa jest rozpoznawalność. Odbiorca nie musi znać numeru PESEL ani widzieć idealnej kopii twarzy. Identyfikacja może wynikać z połączenia wyglądu, głosu, nazwiska, ubioru, tatuażu, miejsca pracy, podpisu i kontekstu publikacji. Im więcej elementów prowadzi do jednej osoby, tym trudniej bronić materiału jako wizerunku całkowicie fikcyjnej postaci.

Nie każde podobieństwo wystarczy. Modele generatywne potrafią stworzyć twarz przypadkowo przypominającą realnego człowieka. Jeżeli nikt rozsądnie nie łączy obrazu z Tobą, nie użyto Twojego nazwiska, profilu ani innych cech, roszczenie o ochronę własnego wizerunku może być słabsze. W piśmie i zgłoszeniu trzeba pokazać, dlaczego przeciętny odbiorca rozpoznaje właśnie Ciebie.

Czy art. 81 prawa autorskiego obejmuje wizerunek wygenerowany przez AI?

Art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych stanowi, że rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Przepis powstał przed generatywną AI i nie mówi wprost o obrazie syntetycznym. Najmocniejsza podstawa występuje wtedy, gdy deepfake wykorzystuje rzeczywistą fotografię, nagranie lub skan twarzy i przekształca go tak, że osoba nadal pozostaje rozpoznawalna.

Przy obrazie wygenerowanym od początku, który jedynie bardzo wiernie odtwarza konkretną osobę, zastosowanie art. 81 może wymagać argumentacji. W doktrynie i praktyce można bronić stanowiska, że ochronie podlega rozpoznawalna podobizna, a nie tylko fotografia realnego zdarzenia. Nie należy jednak przedstawiać tej kwestii jako całkowicie rozstrzygniętej przez utrwalone polskie orzecznictwo dotyczące każdego rodzaju generacji.

Niezależnie od sporu o dokładny zakres art. 81 pozostaje ochrona cywilna. Art. 23 KC wymienia wizerunek wśród dóbr osobistych, a katalog dóbr jest otwarty. Fałszywe przypisanie wypowiedzi, zachowania, relacji seksualnej, przestępstwa albo poparcia dla produktu może naruszać również godność, dobre imię, prywatność, nazwisko, głos i szerzej rozumianą tożsamość.

Dlatego w wezwaniu nie warto opierać wszystkiego na jednym zdaniu o art. 81. Trzeba opisać rozpoznawalność, fałszywy komunikat, kontekst oraz konkretne skutki dla reputacji i prywatności. Pełny przegląd ochrony cywilnej znajdziesz w przewodniku po naruszeniach dóbr osobistych.

Klon głosu nie jest klasycznym wizerunkiem twarzy

Wizerunek w rozumieniu art. 81 kojarzy się przede wszystkim z wizualnym przedstawieniem osoby. Syntetyczny głos powinien być analizowany osobno. Rozpoznawalna barwa, sposób mówienia i charakterystyczne wypowiedzi mogą stanowić element tożsamości oraz dobra osobistego, nawet jeżeli publikacja nie pokazuje twarzy.

Jeżeli klon głosu służy podszywaniu się, wyłudzaniu pieniędzy albo wyrządzeniu szkody, mogą pojawić się także przepisy karne. Nie opisuj jednak każdego podobnego głosu jako pewnego przestępstwa. Najpierw pokaż, jakie dane identyfikujące wykorzystano i w jaki sposób odbiorcy zostali wprowadzeni w błąd.

Deepfake może naruszać kilka dóbr osobistych jednocześnie

Najpoważniejszy problem nie zawsze polega na samym wykorzystaniu twarzy. Materiał przekazuje odbiorcom fałszywą informację o osobie. W zależności od scenariusza może sugerować, że:

• wypowiadasz słowa, których nigdy nie powiedziałeś;
• popierasz partię, markę, zbiórkę albo określony światopogląd;
• uczestniczysz w czynności seksualnej lub jesteś nagi;
• popełniłeś przestępstwo albo zachowujesz się agresywnie;
• korzystasz z leczenia, masz chorobę lub uzależnienie;
• rekomendujesz inwestycję, kryptowalutę albo produkt;
• pozostajesz w relacji z osobą, której nie znasz;
• przyznajesz się do zdrady, oszustwa lub innego zachowania;
• jesteś autorem obraźliwych albo dyskryminujących wypowiedzi;
• wyraziłeś zgodę na reklamowe lub pornograficzne użycie swojej tożsamości.

Art. 24 KC pozwala żądać zaniechania bezprawnego działania, usunięcia skutków i odpowiedniego oświadczenia. W razie krzywdy art. 448 KC może stanowić podstawę zadośćuczynienia, a przy szkodzie majątkowej można dochodzić jej naprawienia na zasadach ogólnych.

Nie każda kwota wynika z samego faktu wygenerowania pliku. Znaczenie mają zasięg, czas dostępności, charakter treści, rozpoznawalność, reakcje odbiorców, zawinienie, wpływ na zdrowie i konkretne straty. Materiał oznaczony jako satyra może nadal naruszać dobra osobiste, jeżeli forma i kontekst przekraczają dozwoloną krytykę lub wywołują fałszywe przekonanie o faktach.

Deepfake seksualny osoby dorosłej: dlaczego art. 191a KK wymaga ostrożnej oceny?

Art. 191a § 1 KK penalizuje utrwalenie wizerunku nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej przy użyciu wobec niej przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu, a także rozpowszechnianie takiego wizerunku bez jej zgody. Kara wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, a ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Przepis nie wymienia wprost całkowicie syntetycznego materiału. W prawie karnym obowiązuje wymóg ścisłej wykładni, dlatego nie można uczciwie zapewniać, że każdy seksualny deepfake dorosłego bezspornie wyczerpuje art. 191a. Szczególnie dyskusyjna jest sytuacja, gdy nie utrwalono realnej nagości ani czynności seksualnej, lecz algorytm stworzył całe ciało i zdarzenie.

Mocniejsze argumenty mogą występować, gdy sprawca przetworzył prawdziwe intymne zdjęcie, podmienił twarz w rzeczywistym materiale albo wykorzystał realne nagranie nagiej osoby. Ostateczna kwalifikacja zależy jednak od konstrukcji pliku i ustaleń organów. W zawiadomieniu opisz technikę, źródła i skutek, zamiast przedstawiać jedną kwalifikację jako pewną.

Brak pewności co do art. 191a nie oznacza braku ochrony. Seksualny deepfake może naruszać dobra osobiste i wizerunek, stanowić podszywanie się z art. 190a § 2 KK, element stalkingu z § 1, zniesławienie, groźbę lub środek zmuszania. Jeżeli sprawca żąda pieniędzy, kontaktu, zdjęć albo określonego zachowania w zamian za niepublikowanie, nie prowadź samodzielnych negocjacji bez zabezpieczenia dowodów.

Dyrektywa UE przewiduje wyraźniejszą ochronę przed zmanipulowanym materiałem intymnym

Dyrektywa (UE) 2024/1385 zobowiązuje państwa członkowskie do kryminalizacji określonych form niekonsensualnego publicznego udostępniania intymnych i zmanipulowanych materiałów. Termin wdrożenia upływa 14 czerwca 2027 r. Sama dyrektywa nie pozwala obecnie zastąpić brakującego znamienia polskiego przestępstwa w postępowaniu karnym przeciwko osobie prywatnej. Pokazuje jednak kierunek zmian i powód, dla którego kwalifikacja syntetycznych treści seksualnych będzie wymagała aktualizacji po zmianach krajowego prawa.

Deepfake seksualny z wizerunkiem małoletniego

W przypadku małoletnich polski Kodeks karny zawiera przepis odnoszący się wprost do treści syntetycznych. Art. 202 § 4b KK penalizuje produkowanie, rozpowszechnianie, prezentowanie, przechowywanie lub posiadanie treści pornograficznych przedstawiających wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej. Grozi za to kara pozbawienia wolności do 3 lat.

Jeżeli materiał wykorzystuje rzeczywiste treści z udziałem małoletniego, zastosowanie mogą mieć inne paragrafy art. 202 przewidujące znacznie surowsze kary. Nie przesyłaj takiego pliku kolejnym osobom, nie publikuj go jako „dowodu” i nie przechowuj zbędnych kopii. Zabezpiecz adres, nagranie kontekstu oraz dane konta i niezwłocznie zawiadom Policję lub prokuraturę.

Nie próbuj samodzielnie ustalać, czy treść spełnia definicję pornograficzną, wysyłając ją grupie znajomych. W sprawie dotyczącej dziecka potrzebna jest szybka reakcja opiekuna i organów. Odrębne zasady ochrony zwykłych zdjęć i filmów dziecka opisuje artykuł o wizerunku małoletniego w internecie bez zgody.

Podszywanie się z art. 190a § 2 KK

Art. 190a § 2 KK obejmuje osobę, która podszywa się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne dane osobowe albo dane służące publicznej identyfikacji i przez to wyrządza jej szkodę majątkową lub osobistą. Zagrożenie karą wynosi od 6 miesięcy do 8 lat, a ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Deepfake może realizować ten przepis, gdy sprawca używa Twojej tożsamości, aby wypowiadać się jako Ty, prowadzić fałszywe konto, rekomendować inwestycję, wyłudzać pieniądze lub przypisać Ci kompromitujące zachowanie. Potrzebna jest jednak szkoda majątkowa lub osobista. Samo stworzenie pliku na prywatnym urządzeniu, bez użycia go wobec odbiorców i bez szkody, nie musi wypełniać wszystkich znamion.

Więcej o tym mechanizmie znajdziesz w artykułach o podszywaniu się pod inną osobę przez fałszywe konto oraz o sytuacji, gdy ktoś podszywa się pod Ciebie w internecie.

Deepfake jako element stalkingu, groźby albo zmuszania

Jeżeli sprawca tworzy kolejne materiały, wysyła je Tobie i bliskim, publikuje zapowiedzi następnych nagrań albo łączy je z obserwowaniem życia prywatnego, może pojawić się art. 190a § 1 KK. Przepis wymaga uporczywego nękania oraz uzasadnionego poczucia zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnego naruszenia prywatności.

Przy groźbie publikacji materiału oceń dokładne słowa, żądania i kontekst. Jeżeli sprawca zmusza Cię przemocą lub groźbą bezprawną do działania, zaniechania albo znoszenia, może mieć znaczenie art. 191 KK. Gdy żąda pieniędzy lub próbuje wyłudzić świadczenie, możliwe są dalsze kwalifikacje. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia nie czekaj na termin wskazany w wezwaniu.

Jeżeli deepfake poprzedzało gromadzenie zdjęć, historii i informacji o Twoim życiu, sprawdź poradnik o sytuacji, gdy ktoś obserwuje profil i robi screenshoty jako element stalkingu.

Deepfake reklamowy, inwestycyjny i wykorzystywany do oszustwa

Syntetyczne nagrania znanych i nieznanych osób są wykorzystywane do promowania fałszywych inwestycji, suplementów, usług medycznych i zbiórek. Odbiorca ma uwierzyć, że rozpoznawalna osoba poleca produkt albo potwierdza jego skuteczność.

W takim scenariuszu mogą zostać naruszone wizerunek, dobre imię i majątkowa wartość tożsamości. Jeżeli ktoś wykorzystuje materiał do doprowadzania innych osób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, organy mogą analizować oszustwo. Pokrzywdzonymi są wtedy zarówno osoba, pod którą się podszyto, jak i osoby, które straciły pieniądze.

Zabezpiecz stronę docelową, dane płatnika reklamy, numer rachunku, nazwę produktu, identyfikator reklamy i wszystkie warianty nagrania. Samo usunięcie filmu z jednego profilu nie zatrzyma kampanii uruchomionej na wielu kontach. Szerzej o reklamowym użyciu osoby piszemy w artykule o sytuacji, gdy firma wykorzystała wizerunek w reklamie bez zgody.

Deepfake polityczny, satyryczny i artystyczny

Wolność wypowiedzi chroni satyrę, karykaturę, twórczość i debatę publiczną. Nie oznacza jednak, że napis „parodia” automatycznie wyłącza odpowiedzialność. Ocenia się, czy rozsądny odbiorca rozumie fikcyjny charakter, jaki jest cel publikacji, czy materiał przypisuje konkretne fakty i jak silna jest ingerencja w godność oraz prywatność.

Osoby publiczne muszą tolerować szerszą krytykę dotyczącą pełnionych funkcji, ale nie tracą ochrony przed spreparowanym materiałem seksualnym, fałszywą reklamą ani oszustwem. Deepfake może być komentarzem artystycznym, a jednocześnie naruszać inne przepisy ze względu na sposób użycia i brak dostatecznego odróżnienia fikcji od autentycznego nagrania.

AI Act i obowiązek oznaczania deepfake’ów od 2 sierpnia 2026 r.

Art. 50 AI Act wprowadza obowiązki przejrzystości dotyczące treści wygenerowanych lub zmanipulowanych. Od 2 sierpnia 2026 r. dostawcy określonych systemów generatywnych mają zapewniać możliwość wykrycia syntetycznego pochodzenia treści za pomocą oznaczeń w formacie nadającym się do odczytu maszynowego. Podmioty profesjonalnie wykorzystujące system AI do tworzenia lub manipulowania treścią stanowiącą deepfake mają ujawniać, że materiał został sztucznie wygenerowany lub zmanipulowany.

Przepisy przewidują szczególne podejście do utworów artystycznych, kreatywnych, satyrycznych i fikcyjnych. Informacja może być podana w sposób, który nie utrudnia odbioru dzieła, ale nadal powinna realizować obowiązek przejrzystości.

Oznaczenie „AI” nie legalizuje naruszenia. Twórca nie uzyskuje dzięki etykiecie prawa do wykorzystania Twojej twarzy, głosu, danych, reputacji ani intymności. AI Act działa obok prawa do wizerunku, dóbr osobistych, prawa karnego, RODO i praw autorskich.

Obowiązek oznaczania nie działa wstecz wobec każdego materiału udostępnionego przed 2 sierpnia 2026 r. Nie czekaj więc na AI Act, gdy treść już narusza Twoje prawa. Narzędzia cywilne, karne i platformowe są dostępne niezależnie od etykiety.

DSA: jak zgłosić deepfake jako nielegalną treść?

Art. 16 Aktu o usługach cyfrowych, czyli DSA wymaga od dostawców hostingu łatwo dostępnego mechanizmu zgłaszania konkretnych treści uznawanych za nielegalne. Skuteczne zgłoszenie powinno zawierać dostateczne uzasadnienie, dokładną lokalizację elektroniczną, dane kontaktowe oraz oświadczenie o działaniu w dobrej wierze.

Nie pisz tylko „to deepfake”. Wskaż:

• dokładny URL filmu, zdjęcia, posta i profilu;
• że jesteś osobą rozpoznawalną w materiale;
• które elementy są sztucznie wygenerowane lub zmanipulowane;
• brak zgody na rozpowszechnianie;
• naruszone dobra, na przykład wizerunek, prywatność i dobre imię;
• szczególny charakter materiału, w tym seksualny, oszukańczy lub dotyczący dziecka;
• dowód tożsamości tylko w zakresie koniecznym dla procedury;
• żądanie zachowania danych i zatrzymania dalszej dystrybucji.

DSA nie gwarantuje usunięcia w ciągu 24, 48 albo 72 godzin. Platforma powinna rozpatrzyć zgłoszenie i poinformować o decyzji. W określonych przypadkach użytkownik może skorzystać z wewnętrznego systemu skarg oraz certyfikowanego pozasądowego rozstrzygania sporów.

Nie przedstawiaj polskiego koordynatora jako organu, który już w każdej indywidualnej sprawie nakaże platformie usunięcie. W 2026 r. krajowy system kompetencji był nadal przedmiotem prac legislacyjnych, a rola Prezesa UKE miała zakres przejściowy. Przy publikacji aktualizuj tę część według bieżącego stanu i korzystaj przede wszystkim z procedury platformy, sądu oraz organów ścigania.

Nie każda usługa jest bardzo dużą platformą internetową. Status VLOP wynika z formalnego wyznaczenia przez Komisję Europejską, a nie z samej popularności aplikacji. Rozmowa w komunikatorze i publiczny post mogą podlegać odmiennym mechanizmom. Jeżeli fałszywa treść krąży w zamkniętej grupie, zobacz także artykuł o kłamstwach w grupie WhatsApp lub prywatnej grupie Facebook.

RODO i dane biometryczne przy tworzeniu deepfake’u

Rozpoznawalna twarz, głos, nazwisko i informacje o osobie mogą być danymi osobowymi. Podmiot wykorzystujący je zawodowo lub publicznie powinien posiadać podstawę przetwarzania, realizować obowiązki informacyjne i respektować prawa osoby, której dane dotyczą.

Nie każda fotografia twarzy jest automatycznie szczególną kategorią danych biometrycznych. Taki status powstaje, gdy dane wynikające ze specjalnego przetwarzania cech fizycznych, fizjologicznych lub behawioralnych są używane w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby. Skan lub model twarzy używany przez system do dopasowania konkretnej osoby może wymagać analizy art. 9 RODO.

RODO nie zawsze będzie najprostszą podstawą wobec osoby działającej wyłącznie w sferze osobistej lub domowej. Wyjątek ten nie powinien być jednak rozciągany automatycznie na publiczne publikowanie, kampanię reklamową, sprzedaż materiałów albo tworzenie bazy dostępnej nieograniczonemu kręgowi odbiorców.

Możesz żądać informacji o źródle danych, podstawie, odbiorcach i okresie przechowywania oraz, zależnie od przesłanek, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania. Skarga do Prezesa UODO uzupełnia działania, ale nie zastępuje żądania usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych ani zawiadomienia karnego.

Prawa autorskie do zdjęcia wykorzystanego w deepfake’u

Twoja twarz i prawa do fotografii to dwie odrębne warstwy. Autorskie prawa majątkowe do zdjęcia przysługują co do zasady fotografowi albo podmiotowi, który je nabył. Osoba przedstawiona nie staje się automatycznie właścicielem praw do pliku.

Jeżeli jesteś autorem selfie, fotografem albo skutecznie nabyłeś prawa, możesz równolegle dochodzić ochrony autorskiej. Art. 79 prawa autorskiego dotyczy praw do utworu, a nie samego wizerunku osoby. Dwukrotność stosownego wynagrodzenia może mieć znaczenie dla uprawnionego z autorskich praw majątkowych. Trzykrotność jest niedopuszczalna.

Jeżeli deepfake powstał z firmowej grafiki albo materiału promocyjnego, sprawdź także poradnik o kopiowaniu grafiki firmowej. Nie sumuj mechanicznie roszczeń za ten sam uszczerbek. Opisz osobno prawo do fotografii, prawo do wizerunku i fałszywy komunikat.

Kto może odpowiadać: twórca, publikujący, reklamodawca i platforma?

Nie zawsze jedna osoba wykonuje wszystkie czynności. Ktoś może dostarczyć zdjęcia, inna osoba wygenerować film, agencja przygotować reklamę, a klient zatwierdzić publikację. Odpowiedzialność wymaga ustalenia roli, wiedzy i kontroli nad materiałem.

Najczęściej działania kieruje się do:

• osoby, która wygenerowała lub zmanipulowała materiał;
• właściciela konta, który go opublikował i rozpowszechniał;
• zleceniodawcy, reklamodawcy lub przedsiębiorcy odnoszącego korzyść;
• administratora strony i dostawcy hostingu po prawidłowym zgłoszeniu;
• osób, które dalej publikują treść po uzyskaniu informacji o naruszeniu;
• podmiotu przetwarzającego dane i modele twarzy w ramach działalności zawodowej.

Narzędzie AI nie jest „osobą”, której wysyła się wezwanie. Nie oznacza to, że dostawca usługi zawsze pozostaje poza odpowiedzialnością. Jego obowiązki zależą od roli, rodzaju usługi, wiedzy o treści, DSA, AI Act, warunków przetwarzania danych i reakcji na zgłoszenie. W pierwszej kolejności ustal jednak twórcę, publikującego i podmiot kontrolujący miejsce udostępnienia.

Jak zabezpieczyć deepfake przed usunięciem?

Materiał może zniknąć po kilku minutach, a konto zmienić nazwę. Zabezpiecz dowody przed napisaniem publicznego posta, kontaktem ze sprawcą i zgłoszeniem do platformy.

1. Wykonaj nagranie ekranu od wejścia na profil do pełnego odtworzenia materiału. Pokaż domenę, nazwę konta, opis, datę i komentarze.
2. Zapisz bezpośredni URL posta, filmu, pliku, profilu i strony docelowej reklamy.
3. Pobierz materiał w oryginalnej jakości, jeżeli możesz to zrobić legalnie przez funkcję platformy lub przeglądarki.
4. Zachowaj oryginalny plik bez przerabiania. Utwórz kopię roboczą do oznaczeń i analizy.
5. Zapisz metadane, nazwę pliku, rozmiar i datę pobrania. Możesz obliczyć skrót kryptograficzny, aby później wykazać niezmienność kopii.
6. Wykonaj screenshot profilu, nazwy, liczby obserwujących, danych kontaktowych i innych publikacji pomagających zidentyfikować sprawcę.
7. Zabezpiecz komentarze pokazujące, czy odbiorcy uwierzyli w materiał, rozpoznali Cię albo przesłali go dalej.
8. Zapisz liczbę wyświetleń, udostępnień i reakcji w różnych momentach, nie przedstawiając ich później jako pełnego zasięgu, jeżeli platforma pokazuje tylko część danych.
9. Sprawdź wyszukiwaniem obrazu, czy istnieją kopie, miniatury, lustrzane wersje i publikacje na innych domenach.
10. Udokumentuj źródłowe zdjęcie, nagranie lub wypowiedź, z których materiał mógł powstać.
11. Zachowaj wiadomości sprawcy, groźby, żądania pieniędzy i zapowiedzi publikacji.
12. Poproś osoby, które rozpoznały Cię w materiale, o zachowanie własnego widoku i opisanie, gdzie go zobaczyły.
13. Zapisuj numery zgłoszeń do platform, odpowiedzi i daty zmian statusu.
14. Przy dużej wartości sprawy rozważ protokół notarialny lub profesjonalne zabezpieczenie dowodu.
15. Nie publikuj ponownie całego seksualnego materiału w celu „ostrzegania”, ponieważ zwiększasz zasięg i możesz naruszyć prawa innych osób.

Archiwum internetowe może pomóc przy publicznej stronie, ale nie zapisze każdej relacji, reklamy i materiału wymagającego logowania. Pełny system opisuje poradnik jak udokumentować naruszenie.

Jak wykazać, że osoba na deepfake’u to właśnie Ty?

Nie wystarczy napisać, że obraz „jest podobny”. Zbierz elementy identyfikujące:

• porównanie charakterystycznych cech twarzy, sylwetki i znaków szczególnych;
• użycie Twojego imienia, nazwiska, pseudonimu lub nazwy profilu;
• opis publikacji wskazujący zawód, miejsce pracy albo relację;
• wykorzystanie autentycznego fragmentu głosu, zdjęcia albo nagrania;
• komentarze osób, które rozpoznały Cię bez dodatkowych wyjaśnień;
• wiadomości od klientów, rodziny lub pracodawcy pytających o autentyczność;
• powiązanie materiału z wydarzeniem lub kontem należącym do Ciebie;
• przyznanie sprawcy albo pliki robocze wskazujące wykorzystane źródło.

Przy skomplikowanym materiale może być potrzebna opinia biegłego z zakresu informatyki, fonoskopii, obrazu albo identyfikacji. Automatyczny detektor deepfake’ów nie jest nieomylny i nie powinien być jedynym dowodem. Zachowaj informację o narzędziu, wersji i wyniku, ale nie przedstawiaj procentu jako ostatecznego rozstrzygnięcia.

Podobny problem identyfikacji pojawia się, gdy były pracodawca nadal używa zdjęcia po zakończeniu współpracy, lecz w deepfake’u dochodzi dodatkowo konieczność wykazania manipulacji i fałszywego kontekstu.

Jak zgłosić deepfake na Facebooku, Instagramie, TikToku lub YouTube?

Regulaminy i formularze platform zmieniają się, dlatego nie obiecuj istnienia jednego „dedykowanego formularza deepfake” na każdej usłudze. Wybierz kategorię odpowiadającą rzeczywistemu naruszeniu: podszywanie, prywatność, nękanie, treść intymna bez zgody, oszustwo, zmanipulowane media albo naruszenie praw autorskich.

Przy zgłoszeniu:

1. Najpierw zabezpiecz materiał i dane konta.
2. Wskaż bezpośredni URL, a nie tylko nazwę użytkownika.
3. Wyjaśnij, że jesteś rozpoznawalną osobą i nie zgadzałeś się na publikację.
4. Opisz manipulację i fałszywy komunikat.
5. Wybierz ścieżkę treści intymnej, jeżeli materiał ma taki charakter.
6. Wskaż ryzyko oszustwa lub zagrożenie dla dziecka, jeżeli występuje.
7. Dołącz dokument tożsamości tylko w wymaganym, bezpiecznym zakresie.
8. Zachowaj numer sprawy i złóż odwołanie od automatycznej odmowy.
9. Równolegle złóż zgłoszenie z art. 16 DSA, jeżeli formularz platformy pozwala wskazać nielegalność treści.

Przy materiałach na TikToku mogą pojawić się również duety, stitches, komentarze i kolejne wersje. Pomocny będzie artykuł o hejcie na TikToku, duetach i wykorzystaniu wizerunku. Usunięcie pierwotnego filmu nie zawsze usuwa odpowiedzi i pobrane kopie.

Wniosek do wyszukiwarki i deindeksacja

Wyszukiwarka może ograniczyć widoczność określonych wyników, szczególnie przy treściach intymnych, danych osobowych i podszywaniu. Deindeksacja nie usuwa jednak materiału ze strony źródłowej. Powinna być prowadzona równolegle z działaniami wobec publikującego, hostingu i platformy.

W zgłoszeniu podaj konkretne adresy wyników oraz stron źródłowych. Nie żądaj usunięcia całego internetu na podstawie jednego URL. Wyszukuj kolejne kopie i zapisuj daty, ponieważ serwis może zmienić adres po otrzymaniu zgłoszenia.

Co powinno zawierać wezwanie do usunięcia deepfake’u?

Wezwanie do usunięcia wizerunku z filmu lub zdjęcia z internetu należy dostosować do syntetycznego materiału. Pismo powinno opisywać nie tylko brak zgody, ale też sposób identyfikacji, manipulację oraz fałszywy komunikat.

W zależności od sprawy żądania mogą obejmować:

• niezwłoczne zatrzymanie dalszego publikowania i reklamowania materiału;
• usunięcie wskazanych postów, plików, profili i kopii pozostających pod kontrolą adresata;
• zaprzestanie tworzenia nowych wariantów z użyciem twarzy, głosu i danych;
• zaprzestanie przekazywania materiału innym osobom i podmiotom;
• wskazanie platform, kont i odbiorców, którym materiał udostępniono;
• zachowanie plików źródłowych, historii publikacji i danych jako dowodów;
• usunięcie profilu podszywającego się pod osobę;
• sprostowanie, że materiał był syntetyczny i nie przedstawiał rzeczywistego zdarzenia;
• przeprosiny skierowane do odpowiedniego kręgu odbiorców;
• naprawienie szkody i zapłatę zadośćuczynienia, jeżeli są uzasadnione;
• pisemne potwierdzenie wykonania czynności.

Jeżeli treść przede wszystkim przypisuje Ci fałszywe zachowanie i niszczy reputację, rozważ również wezwanie do zaprzestania naruszania dóbr osobistych. Nie zawsze potrzebne są dwa oddzielne pisma, ale żądania powinny odpowiadać rzeczywistym skutkom.

Nie wpisuj sztucznego terminu 3, 7 albo 14 dni jako reguły prawnej

Aktywne rozpowszechnianie szkodliwego materiału powinno zostać zatrzymane niezwłocznie. Osobny termin można wyznaczyć na przekazanie informacji, sprostowanie, odpowiedź wobec roszczenia pieniężnego i potwierdzenie usunięcia kopii. Nie istnieje jeden ustawowy termin właściwy dla każdego deepfake’u.

Przy materiale seksualnym, groźbach, oszustwie, dziecku albo szybko rosnącym zasięgu nie czekaj z zawiadomieniem i zgłoszeniem platformie do końca terminu z wezwania.

Sposób doręczenia powinien pozwalać wykazać treść i datę odbioru, ale nie zwiększać zagrożenia. Dostępne warianty opisuje poradnik jak wysłać wezwanie do zaprzestania.

Nieznany sprawca: co zgłosić Policji lub prokuraturze?

Organy mogą występować do platform i innych podmiotów o dane istotne dla postępowania. Nie ma jednak gwarancji, że konto zostanie szybko zidentyfikowane. Adres może prowadzić do VPN, wspólnej sieci, cudzego urządzenia albo zagranicznej usługi.

W zawiadomieniu wskaż:

• dokładne URL i identyfikatory kont;
• datę pierwszej i kolejnych publikacji;
• rodzaj deepfake’u i prawdopodobne źródła;
• dlaczego osoba jest rozpoznawalna;
• sposób rozpowszechniania i zasięg;
• groźby, żądania, wiadomości oraz powiązane konta;
• skutki majątkowe i osobiste;
• dane, które mogą znajdować się u platformy, reklamodawcy lub operatora płatności;
• wyraźny wniosek o ściganie, gdy przepis tego wymaga.

Nie próbuj zdobywać adresu IP przez podstępne linki, włamanie albo spyware. Takie działania mogą być bezprawne i narazić Cię na dodatkowe ryzyko. Zabezpieczaj legalnie dostępne dane i wnioskuj o szybkie zachowanie informacji przez podmioty, które je posiadają.

Pozew cywilny i zabezpieczenie roszczenia

Przy trwającej publikacji można rozważyć pozew o ochronę dóbr osobistych i wizerunku wraz z wnioskiem o zabezpieczenie. Celem zabezpieczenia może być czasowe powstrzymanie rozpowszechniania określonego materiału do zakończenia procesu.

Wniosek powinien dokładnie wskazywać plik, konta, adresy i zakazane działania. Żądanie usunięcia „wszystkich deepfake’ów z internetu” jest zbyt ogólne. Sąd oceni uprawdopodobnienie prawa, bezprawność, interes prawny i proporcjonalność.

Możliwe roszczenia obejmują zaniechanie, usunięcie skutków, oświadczenie, zadośćuczynienie i odszkodowanie. Nie ma gwarancji konkretnej kwoty ani natychmiastowego rozstrzygnięcia. Więcej o filmach znajdziesz w poradniku o wezwaniu do usunięcia filmu z wizerunkiem.

Jak wykazać szkodę i krzywdę?

Krzywda może polegać na utracie kontroli nad tożsamością, wstydzie, lęku, poniżeniu, konieczności tłumaczenia się bliskim i wpływie na zdrowie. Szkoda majątkowa może obejmować utracony kontrakt, klientów, koszty kampanii naprawczej, konieczną pomoc techniczną lub inne wydatki pozostające w związku z naruszeniem.

Zachowuj:

• wiadomości od klientów, rodziny i współpracowników;
• wypowiedzenia umów i odmowy współpracy powiązane z materiałem;
• statystyki spadku sprzedaży lub zasięgu wraz z szerszym kontekstem;
• koszty zabezpieczenia kont, pomocy technicznej i prawnej;
• dokumentację lekarską lub psychologiczną, jeżeli pomoc była rzeczywiście potrzebna;
• dowody zasięgu i czasu publikacji;
• treść sprostowań i komunikacji kryzysowej.

Nie każda faktura zostanie zasądzona. Trzeba wykazać celowość, wysokość i związek przyczynowy. Dokumentacja zdrowotna potwierdza skutki, ale sama nie dowodzi autorstwa deepfake’u.

Czy trzeba publicznie dementować materiał?

Szybkie oświadczenie może ograniczyć szkodę, ale może także zwiększyć zasięg nieznanej wcześniej treści. Oceń, czy deepfake dotarł do Twojej społeczności, klientów albo mediów. Przy małym zasięgu lepsze może być dyskretne zgłoszenie i zabezpieczenie dowodów.

Jeżeli publikujesz dementi:

• nie wstawiaj całego materiału, zwłaszcza seksualnego;
• oznacz go jako fałszywy i syntetyczny;
• podaj, gdzie można zgłaszać kopie;
• nie oskarżaj imiennie osoby bez wystarczających dowodów;
• nie ujawniaj danych z zawiadomienia i strategii procesowej;
• zachowaj spokojny, faktograficzny ton.

Deepfake na stronie z treściami intymnymi

Wykorzystaj procedurę zgłaszania treści intymnych bez zgody i w miarę możliwości wskaż, że materiał jest syntetyczny. Żądaj usunięcia filmu, miniatur, tagów, profilu i stron z wynikami wewnętrznego wyszukiwania. Zapisuj każdy adres osobno.

Nie zakładaj konta premium ani nie kupuj materiału, jeżeli nie jest to konieczne. Płatność może zasilić sprawcę i ujawnić dane. Przy zamkniętym dostępie omów sposób zabezpieczenia z pełnomocnikiem lub organami. Szerszy poradnik znajduje się w artykule o intymnych zdjęciach opublikowanych bez zgody.

Deepfake i wizerunek osoby zmarłej

Art. 83 prawa autorskiego określa czasową możliwość dochodzenia roszczeń dotyczących rozpowszechniania wizerunku po śmierci osoby, stosując odpowiednio art. 78 ust. 1. Znaczenie mogą mieć także kult pamięci osoby zmarłej oraz prawa bliskich.

Syntetyczna reklama z głosem lub twarzą zmarłego aktora, przedsiębiorcy albo członka rodziny wymaga analizy zezwolenia, umów, czasu od śmierci i sposobu przedstawienia. Nie zakładaj, że śmierć automatycznie przenosi pełną kontrolę nad podobizną na dowolnego członka rodziny.

Czego nie robić po odkryciu deepfake’u?

• Nie przesyłaj materiału grupie znajomych tylko po to, aby potwierdzili podobieństwo.
• Nie groź sprawcy bezprawnymi działaniami ani publicznym ujawnieniem danych.
• Nie płać natychmiast za obietnicę usunięcia bez konsultacji i zabezpieczenia dowodów.
• Nie klikaj plików i linków przesłanych przez anonimowe konto na urządzeniu używanym do bankowości.
• Nie próbuj włamywać się na konto lub urządzenie sprawcy.
• Nie publikuj niezanonimizowanych danych osób, które przesłały Ci dowody.
• Nie zakładaj, że oznaczenie „AI” odbiera Ci ochronę.
• Nie powołuj art. 191a KK jako całkowicie pewnej podstawy dla każdego syntetycznego materiału osoby dorosłej.
• Nie czekaj z zawiadomieniem, gdy materiał dotyczy dziecka, gróźb, wyłudzenia lub bezpośredniego zagrożenia.

Czego możesz realistycznie oczekiwać?

Platforma może szybko usunąć materiał, ale kopie mogą nadal krążyć na innych kontach i komunikatorach. Wyszukiwarka może ograniczyć widoczność, lecz nie usuwa pliku ze źródła. Policja może próbować ustalić autora, ale dane techniczne nie zawsze prowadzą bezpośrednio do jednej osoby.

Wezwanie jest skuteczne przede wszystkim wtedy, gdy znasz adresata i może on kontrolować publikację. Nie gwarantuje zatrzymania anonimowych kopii. Jego wartość polega na precyzyjnym wyznaczeniu granicy, opisaniu żądań i stworzeniu dowodu, że sprawca został poinformowany o naruszeniu.

Postępowanie cywilne może doprowadzić do zakazu, oświadczenia i świadczeń pieniężnych, ale wymaga wskazania pozwanego i wykazania naruszenia. W sprawach seksualnych dorosłych dokładna kwalifikacja karna może być sporna do czasu zmian wdrażających dyrektywę UE. Niepewność jednego przepisu nie powinna blokować równoległych działań na podstawie dóbr osobistych, wizerunku, podszywania i innych właściwych przepisów.

Pozostałe materiały i instrukcje znajdziesz w bazie wiedzy.

---

Gotowy wzór pomaga wskazać rozpoznawalność, syntetyczny charakter materiału, fałszywy kontekst, miejsca publikacji i żądania wobec sprawcy bez obiecywania, że każdy deepfake podlega jednej identycznej kwalifikacji karnej.