Ktoś nagrał Cię bez zgody i wrzucił film do internetu? Były partner opublikował nagranie na YouTube albo TikToku? Masz prawo żądać usunięcia tego materiału na podstawie prawa autorskiego, RODO i przepisów o dobrach osobistych jednocześnie.
Wzór wezwania do usunięcia filmu z wizerunkiem z internetu – RODO i prawo autorskie
Czy film z Twoim wizerunkiem może być publikowany bez zgody?
Co do zasady nie. Art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych stanowi wprost: rozpowszechnianie wizerunku wymaga zgody osoby na nim przedstawionej. Przepis nie rozróżnia między zdjęciem a filmem. Obejmuje każdą formę utrwalenia i rozpowszechnienia wizerunku: nagranie wideo, stories, transmisję na żywo, montaż, a także deepfake.
Wyjątki są wąskie. Zgody nie wymaga się jedynie wtedy, gdy osoba jest powszechnie znana i nagrywana przy wykonywaniu funkcji publicznych, albo gdy stanowi przypadkowy element większej całości, na przykład tłum w tle nagrania z ulicy. Jeśli zatem na filmie można Cię rozpoznać i nagranie zostało opublikowane bez Twojej wiedzy, wyjątki te najprawdopodobniej nie mają zastosowania.
Ochrona przysługuje niezależnie od tego, czy film jest dostępny publicznie, czy tylko dla znajomych danej osoby. Samo rozpowszechnianie bez zgody stanowi naruszenie, nawet jeśli materiał obejrzało kilka osób.
RODO jako osobna podstawa prawna do żądania usunięcia nagrania
Wizerunek utrwalony w filmie stanowi daną osobową w rozumieniu art. 4 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r., zwanego RODO. Jeśli na nagraniu można Cię zidentyfikować, jego publikacja bez podstawy prawnej narusza art. 6 RODO. W przypadku nagrań, na których Twoje cechy fizyczne są wyraźnie widoczne i umożliwiają jednoznaczną identyfikację, może wchodzić w grę również art. 9 RODO dotyczący szczególnych kategorii danych, w tym danych biometrycznych.
Na podstawie art. 17 RODO, czyli prawa do bycia zapomnianym, możesz żądać usunięcia materiału niezależnie od drogi cywilnej opartej na prawie autorskim. Oznacza to, że dysponujesz dwiema odrębnymi podstawami prawnymi działającymi równocześnie. Wzmacnia to Twoją pozycję zarówno wobec sprawcy, jak i wobec samej platformy internetowej. Pełny przegląd narzędzi ochrony dóbr osobistych – od wezwania do pozwu – znajdziesz w przewodniku po naruszeniach dóbr osobistych.
Jeśli sprawca ignoruje wezwanie, możesz złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Więcej o tej ścieżce znajdziesz w artykule o ujawnieniu danych osobowych i odzyskaniu kontroli nad prywatnością.
Szczególny przypadek: nagrania intymne bez zgody
Jeśli z kolei film ma charakter seksualny i został opublikowany bez Twojej zgody, sprawa wykracza poza prawo cywilne. Art. 191a Kodeksu karnego penalizuje utrwalanie i rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej bez jej zgody. Zagrożenie karą wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
W takiej sytuacji należy działać na dwóch torach równolegle: wysłać takie wezwanie do sprawcy i jednocześnie złożyć zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa na policji lub w prokuraturze. Nie czekaj na reakcję sprawcy. Czas ma tu szczególne znaczenie, bo materiał może być przez ten czas dalej udostępniany.
Jak usunąć film z YouTube, Facebooka, TikToka lub Instagrama
Każda z wymienionych platform ma procedurę notice-and-takedown, czyli tryb zgłaszania naruszeń prawa do wizerunku. Możesz złożyć zgłoszenie bezpośrednio do platformy równolegle z wysłaniem wezwania do sprawcy. Jest to często szybsza droga do faktycznego usunięcia materiału niż oczekiwanie na reakcję osoby, która go opublikowała.
Platformy reagują sprawniej, gdy w zgłoszeniu powołujesz się na konkretny przepis. Wskaż art. 81 Pr. Aut. lub art. 17 RODO, podaj URL materiału i opisz naruszenie. YouTube, Meta (Facebook i Instagram) oraz TikTok mają dedykowane formularze do zgłaszania naruszeń prawa do wizerunku. Działają niezależnie od wezwania kierowanego do sprawcy i wzajemnie się uzupełniają.
Platformy działające na terenie Unii Europejskiej są dodatkowo zobowiązane do reagowania na zgłoszenia naruszeń na podstawie rozporządzenia o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA) z 2022 r. W przypadku nagrań intymnych bez zgody większość platform deklaruje priorytetowe rozpatrzenie zgłoszenia.
Co zebrać przed wysłaniem wezwania
Zanim wyślesz jakiekolwiek pismo, zabezpiecz dowody. Pamiętaj, że materiał może zniknąć po tym, jak sprawca dowie się o wezwaniu. Dokumentuj przed wysłaniem, nie po.
- Nagraj ekran z widocznym URL, datą i nazwą konta, które opublikowało film.
- Zrób zrzuty ekranu ze statystykami wyświetleń, jeśli są widoczne. Pokazują skalę naruszenia.
- Zapisz dane konta sprawcy: nazwę profilu, link do profilu, wszelkie dane kontaktowe.
- Jeśli film pojawia się w kilku miejscach, zapisz każde z nich osobno.
- Zachowaj dowód, że to Ty jesteś osobą na nagraniu. Może to być inne zdjęcie lub nagranie z tego samego miejsca lub czasu.
Wszystko zapisz w jednym folderze. Jeśli sprawa trafi do sądu lub na policję, ta dokumentacja będzie Twoim punktem wyjścia. Więcej informacji zawarliśmy w artykule „wezwanie czy pozew – co wybrać”.
Jak działa wezwanie do usunięcia filmu z wizerunkiem
Wezwanie to formalne pismo kierowane bezpośrednio do sprawcy. Informuje go o naruszeniu, wskazuje konkretne podstawy prawne i żąda określonych działań w wyznaczonym terminie, zwykle 7 dni. Pismo powołuje się jednocześnie na prawo autorskie, przepisy o dobrach osobistych z art. 24 Kodeksu cywilnego i RODO. Daje to trzy niezależne podstawy do dalszego działania.
Dla większości sprawców samo pismo prawne wystarczy. Osoba, która opublikowała film bez zgody, po otrzymaniu pisma orientuje się, że pokrzywdzony zna swoje prawa, zebrał dowody i jest gotowy do działania. Połączenie ryzyka pozwu cywilnego z ryzykiem postępowania karnego w jednym dokumencie działa bardzo skutecznie.
Jakie odszkodowanie można uzyskać w sądzie?
Jeśli sprawca zignoruje wezwanie, dysponujesz solidną podstawą do złożenia pozwu o ochronę dóbr osobistych, żądania odszkodowania na podstawie art. 79 ust. 1 Pr. Aut., złożenia skargi do UODO oraz zgłoszenia naruszenia bezpośrednio do platformy. Przy zawinionym naruszeniu art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b Pr. Aut. pozwala żądać dwukrotności stosownego wynagrodzenia.
Z kolei więcej o tym, jak reagować gdy ktoś bezprawnie posługuje się Twoją fotografią, znajdziesz w naszym artykule o wezwaniu do usunięcia wizerunku bez zgody.
Wzór wezwania do usunięcia wizerunku z filmu lub zdjęcia z internetu
Najczęstsze pytania o usunięcie filmu z wizerunkiem
Wezwanie oparte na polskim prawie jest skuteczne wobec osób, które można zidentyfikować i do których można dotrzeć. Jeśli zaś sprawca przebywa za granicą, bardziej skuteczna bywa ścieżka przez platformę. YouTube, Facebook, TikTok i Instagram operują globalnie i rozpatrują zgłoszenia naruszeń prawa do wizerunku niezależnie od lokalizacji sprawcy. Zgłoszenie do platformy możesz złożyć równolegle z wezwaniem.
Wezwanie możesz wysłać na adres e-mail powiązany z kontem lub przez wiadomość prywatną na platformie. Wystarczy to jako dowód podjęcia próby kontaktu. Jeśli chcesz ustalić tożsamość sprawcy, złóż zawiadomienie na policji. Organy ścigania mają uprawnienia do żądania od platform ujawnienia danych użytkownika, których Ty jako osoba prywatna nie posiadasz.
Tak. Usunięcie materiału przez sprawcę nie zwalnia go z odpowiedzialności za szkody powstałe w czasie, gdy film był dostępny. Możesz dochodzić zadośćuczynienia za krzywdę niemajątkową, w tym stres, naruszenie prywatności i wstyd, a także odszkodowania za szkody majątkowe, jeśli film wpłynął na Twoją sytuację zawodową lub finansową. Kluczowe jest zachowanie dowodów potwierdzających, że film istniał i był publicznie dostępny.
Pod względem prawnym nie. Art. 81 prawa autorskiego obejmuje oba przypadki tak samo. Wzór wezwania jest skonstruowany uniwersalnie i obejmuje zdjęcia, filmy, nagrania wideo, stories, transmisje na żywo i montaże. Różnica pojawia się jedynie w opisie naruszenia, który wypełniasz samodzielnie. W przypadku filmu wskazujesz URL nagrania, jego tytuł i czas trwania.
Działaj wielotorowo. Wyślij wezwanie do pierwotnego sprawcy, który opublikował materiał. Do pozostałych kont złóż zgłoszenia bezpośrednio do platform. Jeśli materiał rozpowszechnił się szeroko, warto też rozważyć konsultację prawną w celu oceny skali szkody i wysokości roszczeń. Szeroki zasięg naruszenia bezpośrednio wpływa na wysokość możliwego zadośćuczynienia.
Roszczenia z tytułu naruszenia dóbr osobistych przedawniają się po 3 latach od momentu, gdy dowiedziałeś się o naruszeniu, zgodnie z art. 442(1) Kodeksu cywilnego w związku z art. 24 KC. Roszczenia z prawa autorskiego przedawniają się na zasadach ogólnych. Nie zwlekaj jednak zbyt długo, bo dowody z czasem znikają, a sprawca może skasować treści i wypierać się wiedzy o naruszeniu.
Inne tematy prawne:
