Zdjęcie z wesela lub imprezy wrzucone do Internetu bez zgody – co zrobić

Czy zdjęcie z wesela lub prywatnej imprezy można opublikować bez zgody?

Art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przewiduje, że rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W codziennym języku mówi się zazwyczaj o zgodzie na publikację. Przepis nie ogranicza ochrony do profesjonalnych sesji, celebrytów ani materiałów prasowych. Obejmuje także zdjęcie wykonane telefonem podczas wesela, urodzin, imprezy firmowej, rodzinnego spotkania, studniówki lub wieczoru panieńskiego.

Prawo do wizerunku chroni możliwość decydowania, czy, w jakim miejscu i w jakim kontekście dana osoba będzie rozpoznawalnie przedstawiana innym. Nie trzeba wykazywać, że zdjęcie jest kompromitujące, ośmieszające lub technicznie nieudane. Nawet neutralny i estetyczny portret może zostać rozpowszechniony bez wymaganej podstawy. To osoba przedstawiona decyduje, czy chce być widoczna na publicznym profilu fotografa, stronie sali weselnej albo koncie uczestnika wydarzenia.

Nie oznacza to, że publikacja każdego zdjęcia przedstawiającego grupę ludzi jest bezprawna. Ustawa przewiduje określone wyjątki, a zezwolenie może w pewnych okolicznościach wynikać z zachowania osoby. Każdy przypadek trzeba jednak oceniać na podstawie konkretnego kadru, sposobu publikacji, celu, kręgu odbiorców i wcześniejszych ustaleń. Samo hasło „zdjęcie z imprezy” nie rozstrzyga sprawy.

Fotografowanie a rozpowszechnianie wizerunku

Wykonanie zdjęcia i jego późniejsze rozpowszechnienie to dwie różne czynności. Uczestnik wesela może zaakceptować obecność aparatu, zapozować do zdjęcia albo pozwolić fotografowi wykonać kilka ujęć. Z takiego zachowania nie wynika jeszcze automatycznie zezwolenie na zamieszczenie fotografii na otwartym profilu, stronie internetowej lub w reklamie.

Na prywatnym wydarzeniu zdjęcia są często wykonywane przede wszystkim dla młodej pary i uczestników. Gość może racjonalnie zakładać, że fotografia trafi do prywatnej galerii, albumu lub zostanie przesłana osobom obecnym na imprezie. Publiczne portfolio fotografa, reklama sali weselnej i promocyjna rolka zespołu są odrębnymi sposobami wykorzystania, które powinny mieścić się w zakresie udzielonego zezwolenia albo ustawowego wyjątku.

Podobnie brak sprzeciwu w chwili wykonywania zdjęcia nie jest równoznaczny z późniejszym brakiem sprzeciwu wobec publikacji. Osoba może nie wiedzieć, że fotograf planuje udostępnić materiał publicznie, oznaczyć uczestników, dodać reklamowy opis lub pozostawić zdjęcie na stronie przez wiele lat. Przy ocenie zgody trzeba ustalić, jaka informacja została przekazana przed wykonaniem i opublikowaniem materiału.

Czy pozowanie oznacza zgodę na publikację zdjęcia?

Zezwolenie z art. 81 prawa autorskiego nie zawsze musi mieć postać podpisanego formularza. Może wynikać z wyraźnego zachowania, ale nie powinno być domniemywane wyłącznie z obecności przed obiektywem. Zgoda musi być na tyle jednoznaczna, aby można było ustalić, na jaką formę prezentacji, w jakim miejscu i w jakim kontekście osoba się zgodziła.

Jeżeli fotograf mówi: „to zdjęcie trafi dziś na publiczny Instagram sali”, a uczestnik po tej informacji świadomie ustawia się do promocyjnego kadru, zachowanie może przemawiać za zezwoleniem w opisanym zakresie. Nadal nie musi ono jednak obejmować wykorzystania fotografii na billboardzie, w płatnej reklamie, katalogu innej firmy albo przez nieograniczony czas.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy gość pozuje do fotografii przeznaczonej do albumu młodej pary. Fakt, że wiedział o wykonywaniu zdjęcia, nie uprawnia fotografa do późniejszego umieszczenia portretu w publicznym portfolio. Zgoda na jeden cel i kanał nie powinna być rozszerzana na inne sposoby wykorzystania tylko dlatego, że osoba nie przewidziała ich i nie zastrzegła osobno.

Kto musi wykazać, że zgoda została udzielona?

W sporze osoba publikująca nie powinna ograniczać się do stwierdzenia, że „wszyscy wiedzieli, że będą zdjęcia”. Powinna wykazać konkretne okoliczności pozwalające ustalić istnienie i zakres zezwolenia albo wskazać ustawowy wyjątek. Znaczenie mogą mieć formularze, wiadomości, regulamin, treść zaproszenia, oznaczenia na sali, nagranie przebiegu sesji oraz zeznania świadków.

Z perspektywy osoby przedstawionej warto zachować wszystko, co pokazuje inny cel fotografii. Może to być wiadomość, że galeria będzie chroniona hasłem, informacja o prywatnym albumie, korespondencja z organizatorem lub brak jakiejkolwiek wzmianki o promocji usług fotografa. Sam fakt, że publikujący posiada plik, nie dowodzi prawa do rozpowszechniania wizerunku.

Czy można wycofać wcześniej udzieloną zgodę?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich sytuacji. Trzeba ustalić, czy zezwolenie miało charakter nieodpłatny, było elementem umowy, na jaki okres zostało udzielone i jakie zobowiązania przyjęły strony. Późniejszy sprzeciw nie zawsze sprawia, że publikacja była od początku bezprawna.

Sprzeciw może mieć jednak znaczenie dla dalszego utrzymywania materiału, nowych publikacji oraz przetwarzania danych osobowych. Jeżeli zdjęcie jest wykorzystywane inaczej niż uzgodniono, podstawowym argumentem może być przekroczenie zakresu zezwolenia, a nie samo cofnięcie wcześniejszej zgody. Przy umowie komercyjnej trzeba również ocenić jej treść i ewentualne skutki rozwiązania.

Kiedy zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku nie jest potrzebne?

Wyjątki od zasady zezwolenia zostały wskazane w art. 81 ust. 1 i 2 prawa autorskiego. Nie należy rozszerzać ich tylko dlatego, że zdjęcie zostało wykonane podczas większego wydarzenia. Każdy wyjątek ma własne warunki, które powinna wykazać osoba powołująca się na możliwość publikacji bez zezwolenia.

Umówiona zapłata za pozowanie

Jeżeli osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie i nie zastrzegła wyraźnie, że nie zezwala na rozpowszechnianie, ustawa nie wymaga odrębnego zezwolenia. Musi jednak chodzić o rzeczywiście umówione wynagrodzenie za pozowanie. Zaproszenie na wesele, zapewnienie posiłku, zwrot kosztów dojazdu albo przesłanie gotowych zdjęć nie stają się z tego powodu zapłatą za pozowanie.

Znaczenie nadal może mieć cel, dla którego wynagrodzenie zostało ustalone. Jeżeli model otrzymał zapłatę za udział w konkretnym katalogu, wykorzystanie fotografii w zupełnie innej kampanii może wymagać oceny umowy oraz zakresu ustaleń. Sam fakt odpłatności nie powinien być traktowany jako nieograniczone prawo do każdego sposobu eksploatacji wizerunku.

Osoba powszechnie znana

Bez zezwolenia można rozpowszechniać wizerunek osoby powszechnie znanej, jeżeli został wykonany w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych lub zawodowych. Obie przesłanki muszą wystąpić łącznie. Sama popularność nie pozwala publikować dowolnych fotografii ze sfery prywatnej.

Zdjęcie rozpoznawalnego aktora, sportowca albo polityka podczas prywatnego wesela nie staje się automatycznie materiałem związanym z pełnieniem funkcji publicznej. Podobnie osoba znana lokalnie nie traci prawa do decydowania o zdjęciach z rodzinnego wydarzenia tylko dlatego, że prowadzi działalność gospodarczą, pełni funkcję w stowarzyszeniu albo posiada popularny profil.

Osoba będąca szczegółem większej całości

Zezwolenie nie jest wymagane, gdy osoba stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz lub publiczna impreza. Decydujące znaczenie ma sposób skonstruowania fotografii. Jeżeli tematem jest sala, tłum, dekoracja lub całe wydarzenie, a poszczególny uczestnik znajduje się jedynie w tle, wyjątek może mieć zastosowanie.

Inaczej należy oceniać kadr, w którym fotograf wyraźnie skupia się na jednej osobie, eksponuje ją ostrością i kompozycją, a pozostałe elementy stanowią tło. Nie można wtedy uzasadniać publikacji samym faktem, że zdjęcie zostało wykonane wśród innych gości.

Szczegół większej całości a zdjęcie grupowe z wesela

Zdjęcie grupowe nie jest automatycznie tym samym co fotografia, na której osoba stanowi jedynie szczegół całości. Pozowany kadr przedstawiający kilkanaście rozpoznawalnych osób może mieć za temat właśnie te osoby, a nie anonimowy tłum lub ogólną atmosferę wydarzenia. Każdy uczestnik jest wówczas celowo ustawiony, widoczny i współtworzy zasadniczą treść fotografii.

Szerokie ujęcie parkietu, na którym widać kilkudziesięciu tańczących gości, może zostać ocenione inaczej. Przydatne są pytania o dominantę kadru. Czy odbiorca zwraca uwagę przede wszystkim na konkretnego człowieka? Czy opis i oznaczenie wskazują właśnie jego? Czy po usunięciu tej osoby fotografia zachowałaby ten sam temat i sens? Nie jest to test zapisany w ustawie, ale pomaga uporządkować ocenę.

Znaczenie mają proporcje, wyrazistość i usytuowanie postaci. Osoba znajdująca się na pierwszym planie, zajmująca znaczną część obrazu albo wskazana strzałką, podpisem lub oznaczeniem nie staje się „szczegółem” tylko dlatego, że obok stoją inni goście. Z drugiej strony przypadkowa, słabo widoczna postać w tle fotografii przedstawiającej całą salę może rzeczywiście pozostawać elementem ubocznym.

Czy zdjęcie wszystkich gości wymaga zgody każdej osoby?

Nie da się odpowiedzieć na to pytanie bez zobaczenia fotografii i ustalenia sposobu publikacji. Szerokie zdjęcie dokumentujące całe wydarzenie może przemawiać za wyjątkiem dotyczącym szczegółu całości. Pozowany portret grupowy, na którym każdy uczestnik jest wyraźnie widoczny i stanowi równorzędny temat kadru, wymaga bardziej ostrożnej oceny.

Znaczenie ma również zakres wiedzy uczestników. Jeżeli przed wykonaniem zdjęcia wszystkich poinformowano, że zostanie zamieszczone w konkretnej publicznej galerii, a goście świadomie ustawili się do tego właśnie ujęcia, publikujący może powoływać się na zgodę dorozumianą. Ogólne stwierdzenie, że „na weselu zawsze robi się wspólne zdjęcie”, nie zastępuje jednak analizy zakresu zgody.

Czy restauracja, hotel lub plener oznaczają miejsce publiczne?

Prawo do wizerunku nie znika po wyjściu z domu. Art. 81 ust. 2 pkt 2 prawa autorskiego nie ustanawia ogólnej zasady, zgodnie z którą każde zdjęcie wykonane w restauracji, hotelu, ogrodzie albo na ulicy może zostać opublikowane bez zezwolenia. Ocenia się sposób przedstawienia osoby, a nie wyłącznie status miejsca.

Portret gościa wykonany w hotelowym ogrodzie nadal pozostaje portretem. Tak samo zamknięty charakter przyjęcia nie oznacza automatycznie, że każda fotografia wymaga odrębnego formularza zgody. W szerokim ujęciu dekoracji lub parkietu osoba może być jedynie nieistotnym elementem tła. Miejsce wykonania jest częścią kontekstu, lecz nie rozstrzyga samo w sobie.

Argument „było to miejsce publiczne” jest szczególnie słaby, gdy zdjęcie wykorzystano później w reklamie. W takim przypadku celem nie jest już wyłącznie dokumentowanie wydarzenia. Fotografia służy promowaniu usług sali, fotografa, zespołu lub innego przedsiębiorcy, a osoba przedstawiona może być jednym z elementów budujących przekaz marketingowy.

Fotograf, młoda para, sala czy osoba publikująca?

Autor fotografii, właściciel pliku i osoba kontrolująca post nie zawsze są tym samym podmiotem. Fotograf mógł wykonać zdjęcie, młoda para otrzymać galerię, sala weselna pobrać fotografię z profilu, a konkretny uczestnik opublikować ją na własnym koncie. Skuteczne działanie wymaga ustalenia, kto zrobił co z materiałem.

Czy młoda para może zgodzić się za dorosłych gości?

Co do zasady dorosły uczestnik sam decyduje o rozpowszechnianiu swojego wizerunku. Młoda para może zawrzeć umowę z fotografem, ustalić sposób przekazywania zdjęć i poinformować gości o planowanej galerii. Nie dysponuje jednak automatycznie prawem do portretowego wizerunku każdego uczestnika.

Zapewnienie złożone fotografowi przez organizatora nie zawsze chroni fotografa przed roszczeniami osoby przedstawionej. Może natomiast mieć znaczenie w rozliczeniach między fotografem a organizatorem, jeżeli jedna strona zapewniała, że uzyskała wymagane zgody. Dla gościa najważniejsze pozostaje ustalenie, kto faktycznie rozpowszechnił jego wizerunek i kto może zatrzymać naruszenie.

Prawo autora zdjęcia i prawo osoby przedstawionej to dwa różne prawa

Fotograf może być twórcą zdjęcia i posiadać autorskie prawa osobiste oraz majątkowe do fotografii. Nie oznacza to prawa do dowolnego rozpowszechniania wizerunku wszystkich widocznych osób. Prawo do pliku i prawo do decydowania o własnym wizerunku funkcjonują równolegle.

Z drugiej strony osoba przedstawiona na zdjęciu nie staje się przez sam ten fakt jego autorem. Może żądać ochrony wizerunku i dóbr osobistych, ale nie zawsze jest uprawniona do składania zgłoszenia dotyczącego naruszenia praw autorskich do fotografii. Zgłoszenie copyright jest odpowiednie, gdy osoba posiada prawa do utworu, na przykład sama wykonała zdjęcie albo skutecznie nabyła prawa majątkowe.

Przy zwykłym zdjęciu wykonanym przez fotografa właściwsza będzie zazwyczaj kategoria dotycząca prywatności, wizerunku lub nielegalnej treści. Błędne zgłoszenie prawnoautorskie może zostać odrzucone, mimo że rozpowszechnianie wizerunku rzeczywiście nastąpiło bez zezwolenia.

Dlaczego nie należy automatycznie powoływać art. 79 prawa autorskiego?

Art. 79 prawa autorskiego dotyczy ochrony autorskich praw majątkowych do utworu. Sam fakt, że fotografia przedstawia daną osobę, nie oznacza, że przysługują jej autorskie prawa majątkowe do zdjęcia. Podstawą ochrony wizerunku są przede wszystkim art. 81 i 83 prawa autorskiego oraz przepisy Kodeksu cywilnego.

Art. 79 może mieć znaczenie, jeżeli osoba przedstawiona jest równocześnie autorem fotografii albo nabyła prawa do niej i doszło do ich naruszenia. Wtedy należy pamiętać, że w odniesieniu do roszczenia pieniężnego za naruszenie autorskich praw majątkowych ustawa przewiduje obecnie wyłącznie dwukrotność stosownego wynagrodzenia, a nie trzykrotność.

Ochrona dóbr osobistych i RODO

Wizerunek, prywatność, godność i dobre imię

Wizerunek został wymieniony w art. 23 Kodeksu cywilnego jako dobro osobiste. W zależności od treści zdjęcia i opisu naruszone mogą być również prywatność, cześć, dobre imię, godność lub tajemnica korespondencji. Ochrona wizerunku ma charakter samodzielny, dlatego neutralny opis i brak kompromitującej treści nie legalizują publikacji dokonanej bez wymaganej podstawy.

Art. 24 KC pozwala żądać zaniechania działania zagrażającego dobru osobistemu. Po dokonanym naruszeniu można domagać się czynności potrzebnych do usunięcia skutków, w szczególności oświadczenia odpowiedniej treści i formy. Jeżeli doszło do szkody majątkowej, można żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Art. 448 KC pozwala sądowi przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia albo zasądzić kwotę na wskazany cel społeczny.

Ochronę wynikającą z art. 81 uzupełnia art. 83 prawa autorskiego, który nakazuje odpowiednio stosować roszczenia przewidziane w art. 78 ust. 1. W zależności od sytuacji można więc domagać się zaniechania, usunięcia skutków, odpowiedniego oświadczenia, a przy zawinionym naruszeniu również roszczeń pieniężnych przewidzianych w tym przepisie.

Czy RODO ma zastosowanie do publikacji przez osobę prywatną?

Rozpoznawalny wizerunek może być daną osobową. Nie oznacza to jednak, że RODO obejmuje automatycznie każde zdjęcie przesłane krewnemu albo umieszczone w małym, rzeczywiście prywatnym albumie. Rozporządzenie nie stosuje się do przetwarzania dokonywanego przez osobę fizyczną w ramach czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze.

Wyjątek ten należy oceniać z uwzględnieniem zasięgu i celu. Publiczny profil, otwarta strona, duża grupa osób bez bliskiej więzi, konto firmowe lub wykorzystanie reklamowe zwykle trudniej uznać za sferę czysto domową. Zamknięty album udostępniony najbliższej rodzinie może być oceniany inaczej. Brak zastosowania RODO nie oznacza jednak braku ochrony z art. 81 prawa autorskiego i przepisów o dobrach osobistych.

Jeżeli RODO ma zastosowanie, trzeba ustalić podstawę przetwarzania danych z art. 6 oraz zakres obowiązków administratora. Można rozważyć żądanie usunięcia danych, ale prawo do usunięcia nie jest bezwzględne. Rozporządzenie przewiduje między innymi wyjątki związane z wolnością wypowiedzi i informacji oraz ustalaniem, dochodzeniem lub obroną roszczeń.

W publicznej albo komercyjnej publikacji, przy której administrator ignoruje prawidłowo sformułowane żądanie, można rozważyć skargę do Prezesa UODO. Nie należy jednak opierać całej sprawy wyłącznie na RODO. W praktyce art. 81 prawa autorskiego i ochrona dóbr osobistych często dają bardziej bezpośrednią podstawę żądania usunięcia zdjęcia.

Więcej o łączeniu ochrony wizerunku, prywatności i danych znajdziesz w przewodniku po naruszeniach dóbr osobistych oraz w artykule o ujawnieniu danych osobowych w internecie.

Co zrobić od razu po znalezieniu zdjęcia z wesela w internecie?

Naturalnym odruchem jest natychmiastowe napisanie do autora posta. Najpierw jednak zabezpiecz materiał. Po otrzymaniu wiadomości osoba może usunąć zdjęcie, zmienić opis, ograniczyć widoczność profilu albo zablokować Ci dostęp. Usunięcie naruszenia jest pożądane, ale bez wcześniejszego zabezpieczenia trudniej będzie później wykazać zasięg i sposób wykorzystania fotografii.

1. Zapisz pełny adres URL, nazwę konta, datę publikacji oraz linki do albumu, profilu i każdej znanej kopii.
2. Wykonaj zrzuty ekranu i nagranie ekranu pokazujące zdjęcie, profil, opis, komentarze, oznaczenia oraz widoczne statystyki.
3. Sprawdź, czy fotografia została opublikowana także przez fotografa, salę weselną, zespół, organizatora lub innych uczestników.
4. Zachowaj wiadomości i dokumenty dotyczące celu zdjęć, w tym regulamin, zaproszenie, umowę, informację o galerii i korespondencję z fotografem.
5. Ustal, kto kontroluje każdą publikację. Autor zdjęcia, właściciel strony i osoba zarządzająca profilem mogą być różnymi podmiotami.
6. Wyślij jednoznaczne żądanie usunięcia konkretnego materiału i zaprzestania dalszego rozpowszechniania.
7. Równolegle zgłoś zdjęcie platformie, jeżeli post jest publiczny, jego zasięg rośnie albo publikujący odmawia reakcji.
8. Zachowaj każdą odpowiedź, odmowę, zmianę opisu, ograniczenie widoczności i kolejną publikację.

Jeżeli materiał pokazuje dziecko, trzeba dodatkowo ocenić, kto wykonuje władzę rodzicielską, czy rodzice są zgodni i jaki jest interes dziecka. Sam udział małoletniego w weselu nie tworzy zgody na publiczną publikację. Problem został szerzej omówiony w artykule o wizerunku dziecka w internecie bez zgody.

Jak zabezpieczyć dowody publikacji zdjęcia bez zgody?

Jedno przycięte zdjęcie ekranu zwykle nie pokazuje całej sprawy. Dowód powinien umożliwiać połączenie fotografii z konkretnym kontem, adresem, datą i zakresem udostępnienia. Przy relacjach, rolkach i dynamicznych galeriach szczególne znaczenie ma nagranie ekranu wykonane przed zgłoszeniem materiału.

Zacznij nagranie od wejścia na profil lub stronę i pokaż pasek adresu, nazwę użytkownika, zdjęcie, opis, komentarze i oznaczenia. Wykonaj też osobne zrzuty najważniejszych elementów. Nie przycinaj ich tak mocno, aby zniknęły informacje identyfikujące publikację. Zapisz pełny URL każdego posta, zdjęcia, albumu i profilu. Link wyłącznie do strony głównej platformy nie pozwoli później ustalić konkretnego materiału.

Zachowaj komentarze i wiadomości pokazujące, że odbiorcy rozpoznali Cię na fotografii albo łączyli materiał z określonym wydarzeniem. Udokumentuj udostępnienia, oznaczenia i konta publikujące kopie. Jeżeli zdjęcie wpłynęło na relacje zawodowe lub rodzinne, zachowaj wiadomości od pracodawcy, klienta albo innych osób wraz z datą.

Ważna jest także dokumentacja dotycząca zgody. Zachowaj informację, że galeria miała być prywatna, wiadomości od młodej pary, formularz fotografa, regulamin wydarzenia oraz treść umowy, jeżeli ją posiadasz. Przy poważnym sporze, wysokim zasięgu albo szybko zmieniającej się stronie można rozważyć protokół notarialny lub inne profesjonalne zabezpieczenie materiału.

Archiwum internetowe może być dodatkiem, ale nie zastępuje własnego nagrania i zrzutów. Nie każda platforma pozwala na archiwizację, a zapis często nie obejmuje komentarzy, danych konta i ustawień widoczności. Dowodów nie publikuj na własnym profilu w ramach napiętnowania autora, ponieważ w ten sposób sam zwiększysz zasięg fotografii.

Pełną metodę porządkowania materiału opisuje poradnik jak udokumentować naruszenie.

Co powinno zawierać wezwanie do usunięcia zdjęcia?

Wezwanie do usunięcia wizerunku ze zdjęcia lub filmu z internetu powinno odnosić się do konkretnego materiału i wykonalnych działań. Ogólne żądanie „usunięcia wszystkiego z internetu” jest trudne do wykonania i zweryfikowania. Znacznie skuteczniejsze jest wskazanie adresów, kont, albumów i sposobów dalszego udostępniania.

Jaki termin wyznaczyć?

Nie istnieje jeden ustawowy termin trzech, siedmiu lub czternastu dni dla każdego wezwania. Przy działającym publicznym poście można żądać niezwłocznego usunięcia. Nie ma powodu pozostawiać zdjęcia w internecie przez tydzień wyłącznie dlatego, że taki termin często pojawia się w pismach.

Osobny, krótki termin można wyznaczyć na pisemne potwierdzenie, sprawdzenie innych kontrolowanych albumów albo wskazanie miejsc dalszego udostępnienia. Przy dużej liczbie kopii adresat może potrzebować krótkiego czasu na ich identyfikację, ale dalsze aktywne rozpowszechnianie powinno zostać zatrzymane od razu.

Czego nie można rozsądnie wymagać?

Adresat powinien usunąć posty i pliki, które kontroluje, zaprzestać dalszego udostępniania i współdziałać przy zgłoszeniach. Nie zawsze jest jednak w stanie zagwarantować usunięcie każdej kopii zapisanej przez nieznaną osobę. Żądanie powinno odróżniać kopie pozostające pod jego kontrolą od materiałów, których lokalizacji może już nie znać.

Nie oznacza to, że pierwotny publikujący jest wolny od odpowiedzialności za rozpoczęcie dalszego obiegu. Skala kopiowania może mieć znaczenie dla oceny skutków i wysokości roszczeń. Nie należy jednak nakładać obowiązku technicznie niemożliwego do wykonania.

Jak zgłosić zdjęcie Facebookowi, Instagramowi, TikTokowi lub innej platformie?

Procedury i nazwy kategorii zmieniają się. Wybierz kategorię odpowiadającą rzeczywistemu problemowi, na przykład naruszenie prywatności, wykorzystanie wizerunku bez zgody, nękanie albo treść nielegalna. Jeżeli zdjęcie zostało opatrzone obraźliwym lub nieprawdziwym opisem, zgłoś również tekst, a nie tylko sam obraz.

Podaj dokładny URL, nazwę konta, datę i miejsce, w którym jesteś widoczny. Napisz, że jesteś osobą przedstawioną, nie udzieliłeś zezwolenia na rozpowszechnianie albo zdjęcie wykorzystano poza zakresem uzgodnionego celu. Przy kilku postach, rolkach lub profilach zgłoś każdy adres oddzielnie.

Nie ograniczaj się do zdania „to moje zdjęcie”. Platforma może zrozumieć je jako twierdzenie o prawach autorskich do fotografii. Wyjaśnij, że problem dotyczy prawa do wizerunku oraz prywatności. Zachowaj numer sprawy, treść zgłoszenia, decyzję i możliwość odwołania.

Zgłoszenie nielegalnej treści na podstawie art. 16 DSA

Art. 16 Aktu o usługach cyfrowych, czyli DSA wymaga od dostawców usług hostingu elektronicznego mechanizmu zgłaszania konkretnych treści uznawanych za nielegalne. Zgłoszenie powinno zawierać dostatecznie uzasadnione wyjaśnienie bezprawności, dokładną lokalizację materiału, dane kontaktowe wymagane przez formularz oraz oświadczenie o przekonaniu, że informacje są prawidłowe i kompletne.

Obok zwykłego przycisku „zgłoś” poszukaj formularza prawnego albo formularza DSA. Powołaj art. 81 prawa autorskiego, opisz brak zgody i wskaż dokładny post. Platforma powinna rozpoznać zgłoszenie w sposób terminowy, staranny, obiektywny i niearbitralny, lecz DSA nie ustanawia ogólnej zasady, że każde zdjęcie musi zostać usunięte w ciągu 24 godzin.

Jeżeli platforma odmawia usunięcia, sprawdź możliwość wewnętrznego odwołania. Zachowaj pierwszą decyzję i uzupełnij odwołanie o brakujące informacje, w tym opis kadru, brak wyjątku, zasięg publikacji oraz wcześniejsze żądanie skierowane do autora posta.

Podobny tryb może być potrzebny przy złośliwym wykorzystaniu fotografii w filmie. Więcej znajdziesz w artykule o naruszeniu wizerunku przez duety i stitche na TikToku.

Czy można usunąć zdjęcie z wyników Google?

Usunięcie wyniku z wyszukiwarki nie usuwa fotografii ze strony źródłowej. Zdjęcie nadal może znajdować się na profilu, stronie fotografa lub witrynie sali weselnej. Dlatego w pierwszej kolejności działaj wobec osoby albo podmiotu kontrolującego materiał.

Jeżeli fotografia pojawia się po wpisaniu Twojego imienia i nazwiska, można rozważyć żądanie usunięcia określonego wyniku na podstawie ochrony danych osobowych. Ocena zależy od aktualności, adekwatności, charakteru zdjęcia, Twojej roli publicznej oraz interesu społecznego w dostępie do informacji. Nie każde neutralne zdjęcie zostanie usunięte wyłącznie na podstawie sprzeciwu osoby przedstawionej.

Po skasowaniu materiału ze strony źródłowej może pozostać nieaktualna miniatura albo kopia wyniku. Wtedy należy zgłosić nieaktualną treść. Zachowaj osobno adres wyniku wyszukiwania i adres strony, na której faktycznie znajdował się plik.

Zdjęcie w zamkniętej grupie, relacji lub prywatnej wiadomości

Ustawienie „tylko znajomi” albo nazwa „grupa prywatna” nie rozstrzygają automatycznie, czy doszło do rozpowszechniania. Znaczenie mają liczba odbiorców, sposób uzyskania dostępu, rzeczywista więź między nimi oraz możliwość dalszego udostępniania. Grupa rodzinna licząca kilkanaście osób wygląda inaczej niż zamknięta społeczność z tysiącami członków.

Relacja znikająca po 24 godzinach także może naruszać prawo do wizerunku. Krótki czas wpływa na skalę i wysokość potencjalnych roszczeń, ale nie legalizuje publikacji. Zabezpieczenie dowodu jest w takim przypadku szczególnie pilne. Po wygaśnięciu relacji mogą pozostać jedynie nagrania ekranu i wiadomości osób, które ją widziały.

Przesłanie zdjęcia jednej, konkretnie wskazanej osobie może wymagać ostrożniejszej oceny pojęcia rozpowszechniania. W orzecznictwie wiąże się je z udostępnieniem wizerunku bliżej nieokreślonemu lub niezamkniętemu kręgowi osób. Jednorazowa prywatna wiadomość może więc nie wypełniać art. 81 w taki sam sposób jak publiczny post. Nadal jednak może naruszać prywatność, godność lub tajemnicę komunikowania się, szczególnie gdy zdjęcie jest intymne albo zostało wysłane w celu zaszkodzenia.

Jeżeli fotografia ma charakter intymny, zastosowanie mogą mieć także przepisy karne i znacznie pilniejsze procedury platformowe. Zobacz osobny poradnik dotyczący sytuacji, gdy były partner opublikował intymne zdjęcia bez zgody.

Czy można żądać przeprosin, zadośćuczynienia lub odszkodowania?

Tak, ale żądanie powinno odpowiadać charakterowi i skutkom konkretnej publikacji. W pierwszej kolejności zwykle chodzi o usunięcie zdjęcia i zatrzymanie dalszego rozpowszechniania. Przeprosiny mogą być uzasadnione, jeżeli publikacja ośmieszyła osobę wobec określonego środowiska, została opatrzona obraźliwym opisem albo była świadomym elementem konfliktu.

Zadośćuczynienie służy kompensacji krzywdy niemajątkowej, takiej jak wstyd, stres, poczucie utraty kontroli nad prywatnością, pogorszenie relacji albo konieczność tłumaczenia sytuacji w pracy. Nie istnieje ustawowy cennik za jedno zdjęcie z wesela. Sąd ocenia między innymi charakter kadru, zasięg, czas publikacji, motyw sprawcy, liczbę kopii, reakcję na żądanie usunięcia i rzeczywisty wpływ na życie pokrzywdzonego.

Neutralne zdjęcie dostępne przez krótki czas dla niewielkiego kręgu osób nie musi uzasadniać wysokiego świadczenia. Inaczej może zostać oceniona fotografia kompromitująca, opublikowana publicznie przez osobę działającą z zamiarem ośmieszenia albo wykorzystana w reklamie mimo wcześniejszego sprzeciwu.

Odszkodowanie dotyczy szkody majątkowej. Jeżeli w następstwie publikacji utraciłeś klienta, kontrakt lub inne konkretne świadczenie, trzeba wykazać wysokość straty oraz związek przyczynowy. Sama ogólna obawa, że zdjęcie mogło zaszkodzić zawodowo, zazwyczaj nie wystarczy.

Komercyjny wariant naruszenia został szerzej omówiony w artykule o sytuacji, gdy firma wykorzystała zdjęcie w reklamie bez zgody.

Czy sąd może nakazać usunięcie zdjęcia przed zakończeniem procesu?

Jeżeli materiał nadal jest publiczny, a jego zasięg rośnie, można rozważyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia na czas procesu. W zależności od okoliczności żądanie może dotyczyć zakazu dalszego rozpowszechniania konkretnie wskazanego zdjęcia albo czasowego usunięcia materiału pozostającego pod kontrolą pozwanego.

Trzeba uprawdopodobnić roszczenie i interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Należy pokazać, że bez szybkiej reakcji osiągnięcie celu procesu będzie utrudnione albo naruszenie będzie nadal powodowało poważne skutki. Znaczenie mają dowody braku zgody, zasięg, treść fotografii, dalsze kopie oraz odmowa dobrowolnego usunięcia.

Żądanie powinno być precyzyjne i proporcjonalne. Ogólny zakaz publikowania jakichkolwiek zdjęć lub informacji o danej osobie może być zbyt szeroki. Nie ma też gwarancji natychmiastowego usunięcia każdej fotografii. Sąd ocenia konkretny materiał, podstawę prawną oraz kolizję z wolnością wypowiedzi i informacji.

Kogo pozwać?

Pozew należy skierować przeciwko osobie lub podmiotowi odpowiedzialnemu za konkretne naruszenie. Jeżeli fotograf jedynie wykonał zdjęcie, ale nie opublikował go i nie kontroluje posta, żądanie usunięcia z profilu innej osoby nie powinno być kierowane wyłącznie przeciwko fotografowi. W jednej sprawie może być kilku pozwanych, jeżeli każdy prowadzi własną publikację lub uczestniczy w dalszym wykorzystaniu.

Przed procesem ustal tożsamość publikującego, zakres ewentualnej zgody, treść umów, ustawienia widoczności i możliwe wyjątki. Porównanie pisma przedsądowego i pozwu znajdziesz w artykule wezwanie do zaprzestania a pozew sądowy.

Jak długo można dochodzić usunięcia zdjęcia?

Nie należy automatycznie stosować trzyletniego terminu do wszystkich roszczeń związanych z wizerunkiem. Roszczenia niemajątkowe o zaniechanie trwającego naruszenia i usunięcie jego skutków są oceniane inaczej niż roszczenia pieniężne. Sam fakt, że fotografia została opublikowana kilka lat wcześniej, nie daje automatycznie prawa do dalszego utrzymywania bezprawnego posta.

Roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie mogą podlegać terminom właściwym dla odpowiedzialności za czyn niedozwolony. Początek terminu zależy między innymi od momentu uzyskania wiedzy o szkodzie i osobie odpowiedzialnej, a w niektórych przypadkach również od tego, czy zachowanie stanowiło przestępstwo. Nie powinno się wskazywać jednej daty bez analizy konkretnych roszczeń.

Nie warto zwlekać nawet wtedy, gdy roszczenie jeszcze się nie przedawniło. Konto może zostać usunięte, dane techniczne mogą przestać być dostępne, a świadkowie nie będą pamiętali ustawień i treści publikacji. Szybkie zabezpieczenie materiału ma często większe znaczenie niż sam odległy termin ustawowy.

Czego możesz oczekiwać po wysłaniu wezwania?

W wielu sprawach osoba publikująca usuwa zdjęcie po otrzymaniu konkretnego pisma i uświadomieniu sobie, że sprzeciw został udokumentowany. Nie należy jednak obiecywać, że samo powołanie art. 81 zawsze zakończy problem. Adresat może twierdzić, że uzyskał zgodę, że osoba jest jedynie szczegółem większej całości albo że nie kontroluje już kolejnych kopii.

Po doręczeniu pisma nadal monitoruj wskazane profile, galerię fotografa i stronę usługodawcy. Zapisuj ponowne publikacje, zmienione kadry i wykorzystanie filmu zawierającego to samo zdjęcie. Usunięcie pierwotnego posta nie zawsze usuwa niezależne kopie zapisane przez innych użytkowników.

Usunięcie materiału nie cofa automatycznie wcześniejszego naruszenia. Może jednak ograniczyć krzywdę i mieć znaczenie przy ocenie postawy sprawcy. Osoba, która reaguje niezwłocznie na uzasadnione żądanie, znajduje się w innej sytuacji niż podmiot, który wyśmiewa sprzeciw, zwiększa zasięg i wykorzystuje fotografię ponownie.

Jeżeli strony zawierają ugodę, trzeba dokładnie wskazać zdjęcia, profile, albumy, termin usunięcia, zakaz ponownej publikacji, sposób przeprosin i ewentualne świadczenie pieniężne. Ogólne zdanie „zdjęcia zostaną usunięte” może nie obejmować relacji, reklam, kopii umieszczonych na stronie fotografa ani materiałów przerobionych na film.

Jeżeli fotografia została opatrzona pomówieniami, ujawnia informacje prywatne albo jest częścią szerszej kampanii, może być potrzebne także wezwanie do zaprzestania naruszania dóbr osobistych.

Gotowy wzór pozwala opisać konkretne zdjęcie, miejsce publikacji, brak lub przekroczenie zezwolenia oraz żądania wobec osoby rozpowszechniającej. Dokumentuje również, że adresat został wezwany do usunięcia materiału i powstrzymania się od kolejnych publikacji.