Możesz zażądać usunięcia danych, zaprzestania ich dalszego rozpowszechniania oraz niewykorzystywania ich w kolejnych publikacjach. Nie musisz przygotowywać całego pisma od początku.
Otrzymasz fachowy, edytowalny wzór przygotowany przez adwokata, wraz z instrukcją samodzielnego uzupełnienia i wysłania.
Ujawnienie danych osobowych w Internecie, co zrobić
Prywatny numer telefonu, adres domu albo informacja o chorobie mogą zostać skopiowane w kilka sekund. Skutków ujawnienia nie da się jednak równie szybko cofnąć. Dane może omyłkowo wysłać firma, ale może je również opublikować były partner, sąsiad lub uczestnik internetowego sporu, licząc na masowe telefony, groźby albo wizyty obcych osób.
W pierwszej chwili nie skupiaj się wyłącznie na pytaniu, czy „złamano RODO”. Najpierw zabezpiecz publikację, ogranicz zagrożenie i ustal, kto ujawnił dane, komu oraz w jakim celu. Dopiero potem można właściwie dobrać żądania: usunięcie danych, zaprzestanie rozpowszechniania, wskazanie odbiorców, skargę do Prezesa UODO, ochronę prywatności przed sądem albo zawiadomienie o przestępstwie.
Opublikowano Twój adres i jednocześnie nawołuje się do przyjazdu pod dom?
Nie czekaj na odpowiedź na wezwanie. Zabezpiecz najważniejsze dowody, poinformuj domowników i przy aktualnym zagrożeniu skontaktuj się z Policją pod numerem 112.
Art. 4 pkt 1 RODO definiuje dane osobowe jako informacje dotyczące zidentyfikowanej albo możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Nie chodzi więc wyłącznie o imię, nazwisko i numer PESEL. Danymi mogą być również adres zamieszkania, prywatny lub służbowy numer telefonu, adres e-mail, numer rachunku, identyfikator internetowy, fotografia, nagranie głosu, lokalizacja, numer rejestracyjny samochodu oraz informacje o życiu rodzinnym lub zawodowym.
Znaczenie ma kontekst. Sam numer mieszkania „12” nie pozwala zwykle wskazać konkretnego człowieka. Ten sam numer połączony z nazwiskiem, ulicą, zdjęciem klatki schodowej i informacją o miejscu pracy prowadzi już do oznaczonej osoby. Nie jest konieczne, aby każdy przypadkowy odbiorca potrafił natychmiast ustalić tożsamość. Wystarczy rzeczywista możliwość identyfikacji przy użyciu informacji, do których odbiorca może rozsądnie uzyskać dostęp.
Ujawniona informacja
Kiedy zwykle identyfikuje osobę
Możliwe ryzyko
Numer telefonu
Gdy jest przypisany do imienia, profilu, firmy albo konkretnego ogłoszenia.
Nękanie, spam, próby przejęcia kont i podszywanie się.
Adres zamieszkania
Gdy można powiązać go z mieszkańcem, rodziną albo prowadzoną działalnością.
Nachodzenie, groźby, kradzież i utrata poczucia bezpieczeństwa.
Adres e-mail
Gdy zawiera nazwisko albo jest publicznie powiązany z daną osobą.
Phishing, spam i próby resetowania haseł.
PESEL i dane dokumentu
Niemal zawsze dotyczą oznaczonej osoby fizycznej.
Podszywanie się, wyłudzenia i zawieranie zobowiązań.
Zdjęcie i głos
Gdy pozwalają rozpoznać człowieka samodzielnie albo w połączeniu z kontekstem.
Naruszenie wizerunku, podszywanie się i tworzenie fałszywych materiałów.
Lokalizacja
Gdy wskazuje miejsce pobytu konkretnej osoby, pojazdu albo urządzenia.
Śledzenie, stalking i ustalenie zwyczajów dnia codziennego.
RODO chroni osoby fizyczne. Sama nazwa spółki, numer KRS i adres jej siedziby nie są danymi osobowymi spółki. Mogą jednak jednocześnie identyfikować osobę prowadzącą jednoosobową działalność, wspólnika, członka organu albo pracownika.
Dane o zdrowiu i inne szczególne kategorie
Art. 9 RODO obejmuje między innymi informacje ujawniające pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, przynależność związkową, dane genetyczne, określone dane biometryczne, informacje dotyczące zdrowia, seksualności i orientacji seksualnej.
Przetwarzanie takich informacji jest co do zasady zabronione, chyba że zachodzi jeden z wyjątków wskazanych w rozporządzeniu. Publikacja diagnozy, dokumentacji medycznej, informacji o leczeniu psychiatrycznym, ciąży, niepełnosprawności, wynikach badań albo życiu seksualnym wymaga więc szczególnie rygorystycznej oceny.
Nie oznacza to, że ujawnienie „zwykłego” adresu lub numeru telefonu jest mało poważne. Klasyfikacja danych i rzeczywiste ryzyko to dwa różne zagadnienia. Adres może nie należeć do szczególnych kategorii z art. 9, a mimo to jego publikacja w trakcie konfliktu może tworzyć bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa mieszkańców.
Dane o wyrokach i czynach zabronionych są regulowane odrębnie w art. 10 RODO. Nie należy automatycznie zaliczać ich do katalogu z art. 9, mimo że również wymagają szczególnej podstawy przetwarzania.
Czy publicznie dostępne dane można dowolnie rozpowszechniać
Informacja nie przestaje być daną osobową tylko dlatego, że można znaleźć ją w CEIDG, KRS, starym ogłoszeniu, na stronie firmy albo w mediach społecznościowych. Publiczna dostępność może mieć znaczenie dla podstawy i rozsądnych oczekiwań osoby, ale nie daje każdemu nieograniczonego prawa do kopiowania danych w dowolnym celu.
Służbowy numer opublikowany w celu przyjmowania zamówień może być wykorzystywany przez klientów do kontaktu handlowego. Nie oznacza to automatycznej zgody na umieszczenie numeru w poście zachęcającym obce osoby do masowego wydzwaniania. Podobnie adres działalności widoczny w rejestrze nie powinien być przedstawiany jako zaproszenie do nachodzenia przedsiębiorcy i jego rodziny.
Przy ocenie znaczenie mają:
pierwotny cel publikacji,
krąg pierwotnych odbiorców,
zakres późniejszego wykorzystania,
połączenie danych z dodatkowymi informacjami,
rozsądne oczekiwania osoby,
charakter konfliktu,
ryzyko nękania, oszustwa albo przemocy,
istnienie podstawy prawnej dla nowego celu.
Czy każde ujawnienie narusza RODO
Nie. Zgoda jest tylko jedną z podstaw przetwarzania. Art. 6 ust. 1 RODO pozwala przetwarzać dane również wtedy, gdy jest to niezbędne między innymi do wykonania umowy, realizacji obowiązku prawnego, ochrony żywotnych interesów, wykonania zadania publicznego albo realizacji prawnie uzasadnionego interesu administratora.
Pracodawca może przekazać wymagane dane do ZUS bez odrębnej zgody. Sklep może użyć adresu do wysłania zamówienia. Strona procesu może przedstawić dane potrzebne do dochodzenia albo obrony roszczeń. Każda z tych podstaw ma jednak granice. Legalne pozyskanie danych do realizacji umowy nie daje prawa do późniejszego opublikowania ich w internetowym sporze.
Przed stwierdzeniem naruszenia trzeba odpowiedzieć na kilka pytań:
Pytanie
Dlaczego jest ważne
Kto ujawnił dane
Inaczej ocenia się firmę, urząd, dziennikarza i osobę działającą w sferze czysto domowej.
Skąd pochodziły dane
Dane mogły zostać przekazane w umowie, pobrane z rejestru, uzyskane z korespondencji albo pozyskane bezprawnie.
W jakim celu je posiadano
Podstawa pozwalająca obsłużyć zamówienie nie musi uzasadniać publikacji danych na Facebooku.
Komu dane ujawniono
Inne ryzyko tworzy wiadomość do jednego uprawnionego odbiorcy, a inne publiczny post.
Czy zakres był niezbędny
Nawet uzasadniony cel nie wymaga zwykle ujawnienia wszystkich posiadanych informacji.
Osoba prywatna i wyjątek osobisty lub domowy
Art. 2 ust. 2 lit. c RODO wyłącza przetwarzanie dokonywane przez osobę fizyczną w ramach czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze. Prywatne zapisanie numeru członka rodziny albo wysłanie go drugiemu krewnemu może więc pozostawać poza zakresem rozporządzenia.
Wyjątku nie należy jednak automatycznie rozciągać na każdą działalność osoby prywatnej. Publikowanie cudzych danych na ogólnodostępnej stronie, w publicznym poście albo w szerokiej grupie może wykraczać poza typową sferę osobistą i domową. Ocenie podlega rzeczywisty krąg odbiorców, cel działania i możliwość dalszego rozpowszechnienia.
Nawet gdy RODO nie znajduje zastosowania, nadal mogą działać przepisy o ochronie prywatności, tajemnicy korespondencji, wizerunku i innych dóbr osobistych. Brak zastosowania rozporządzenia nie oznacza, że osoba prywatna może bez żadnych ograniczeń ujawniać adres, diagnozę lub intymną rozmowę.
Doxxing, czyli publikowanie danych w celu wywołania presji
Doxxingiem nazywa się ujawnianie informacji pozwalających ustalić tożsamość, miejsce zamieszkania, miejsce pracy lub lokalizację osoby, najczęściej w celu wywołania nacisku, nękania, zastraszenia albo masowych kontaktów. Polskie przepisy nie tworzą jednego odrębnego przestępstwa o nazwie „doxxing”. Zachowanie może jednak naruszać kilka różnych regulacji jednocześnie.
Przykładem może być post zawierający zdjęcie domu, adres, prywatny numer telefonu i wezwanie: „dzwońcie do niego, aż zrozumie”. Sama informacja mogła być wcześniej dostępna w innym miejscu, lecz jej zebranie, połączenie z konfliktem i przedstawienie odbiorcom jako narzędzia nacisku tworzy nowy kontekst oraz nowe ryzyko.
Doxxing może prowadzić do:
naruszenia zasad przetwarzania danych,
naruszenia prywatności i poczucia bezpieczeństwa,
uporczywego nękania,
gróźb i zmuszania,
podszywania się,
prób wyłudzenia lub przejęcia kont,
zagrożenia dla dzieci i innych domowników.
Jeżeli ujawnienie jest elementem dłuższego nękania, przejdź również do poradnika stalking, jak się bronić.
Nie wiesz, czy działa RODO, dobra osobiste czy przepisy karne?
Ujawnienie danych przez firmę wymaga innej reakcji niż doxxing dokonany przez byłego partnera albo anonimowy profil. Podczas konsultacji przeanalizujemy rodzaj danych, sposób ich pozyskania, zasięg publikacji i poziom zagrożenia, a następnie ustalimy właściwego adresata oraz kolejność działań.
Jeżeli publikacja zwiększa ryzyko nachodzenia, kradzieży tożsamości albo kontaktu z dzieckiem, samo przygotowanie wezwania może być zbyt wolne. Najpierw ogranicz skutki i zabezpiecz najważniejsze informacje. Formalne żądania można przygotowywać równolegle.
1. Zabezpiecz publikację
Zachowaj treść, profil autora, link, datę, godzinę, nazwę grupy, komentarze i wezwania kierowane do odbiorców.
2. Ogranicz publiczną dostępność
Zgłoś treść platformie i zwróć się do autora albo administratora o jej natychmiastowe ukrycie lub usunięcie.
3. Zadbaj o bezpieczeństwo miejsca zamieszkania
Poinformuj domowników, recepcję, ochronę budynku lub zaufanego sąsiada. Nie publikuj informacji o miejscu, do którego tymczasowo się przenosisz.
4. Zabezpiecz konta
Zmień hasła z bezpiecznego urządzenia, wyloguj nieznane sesje i włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe.
5. Reaguj na aktualne zagrożenie
Przy nawoływaniu do ataku, groźbie przyjazdu albo pojawieniu się obcych osób pod domem skontaktuj się z Policją.
Nie potwierdzaj publicznie, że wszystkie dane są prawidłowe. Odpowiadając szczegółowo na post, możesz niechcący potwierdzić odbiorcom numer mieszkania, plan dnia albo miejsce przebywania dziecka.
PESEL, dokumenty i dane bankowe
Ujawnienie numeru PESEL, skanu dowodu, danych karty albo danych dostępowych wymaga działań wykraczających poza samo usunięcie posta. Treść mogła już zostać skopiowana i użyta do próby oszustwa.
Ujawnione dane
Działanie ochronne
Numer PESEL
Rozważ jego zastrzeżenie w aplikacji mObywatel albo w urzędzie gminy i obserwuj próby wykorzystania tożsamości.
Dowód osobisty
Przy utracie kontroli nad dokumentem lub ryzyku wykorzystania skontaktuj się z właściwym urzędem i bankiem.
Dane karty płatniczej
Niezwłocznie zastrzeż kartę i poinformuj bank o możliwym ujawnieniu.
Hasło albo kod dostępu
Natychmiast zmień dane logowania wszędzie, gdzie używano tego samego lub podobnego hasła.
Numer rachunku
Poinformuj bank, sprawdź historię operacji i zwracaj uwagę na próby podszywania się pod jego pracowników.
Nie wysyłaj sprawcy kolejnego skanu dowodu, aby udowodnić swoją tożsamość. Jeżeli administrator ma uzasadnione wątpliwości, może poprosić o dodatkowe informacje, ale sposób weryfikacji powinien być proporcjonalny.
Jak udokumentować ujawnienie danych
W sprawie dotyczącej prywatności trzeba udowodnić nie tylko treść danych. Znaczenie ma również autor, krąg odbiorców, cel publikacji, czas dostępności i reakcja innych osób. Numer przekazany jednemu kurierowi w celu wykonania dostawy ma zupełnie inne znaczenie niż ten sam numer opublikowany z zachętą do masowych telefonów.
Pełne zrzuty i nagranie ekranu
Zachowaj nazwę profilu, zdjęcie, treść, datę, godzinę, nazwę grupy, komentarze i liczbę widocznych udostępnień. Przy materiale znikającym wykonaj nagranie ekranu pokazujące przejście od profilu do publikacji.
Bezpośrednie adresy treści
Skopiuj link do posta, komentarza, pliku i profilu. Sam link przestanie działać po usunięciu materiału, a sam screenshot może nie pozwalać odnaleźć źródła. Zachowaj oba elementy.
Kolejne wersje
Autor może po otrzymaniu uwagi usunąć numer telefonu, ale pozostawić zdjęcie domu, nazwę ulicy i wskazówki pozwalające ustalić adres. Zabezpiecz każdą wersję oddzielnie.
Dalsze rozpowszechnienie
Dokumentuj posty, grupy, fora i profile, na których pojawiają się kolejne kopie. Rozróżniaj materiały kontrolowane przez autora pierwotnego wpisu od publikacji niezależnych osób.
Skutki ujawnienia
Zachowaj niechciane połączenia, SMS-y, wiadomości, próby logowania, wizyty i kontakt obcych osób z rodziną albo pracodawcą. Dokumentuj koszty zmiany numeru, dodatkowych zabezpieczeń, leczenia, przeprowadzki i utraconych kontraktów.
Data
Miejsce publikacji
Ujawnione dane
Skutek i dowód
12 maja, 9:20
Publiczny post na Facebooku
Imię, nazwisko, prywatny numer i zdjęcie domu.
Zrzuty 01-05, nagranie ekranu, link do posta.
12 maja, 10:35
Komentarz innego użytkownika
Dopisana nazwa ulicy i numer mieszkania.
Osobny screenshot i link do komentarza.
12 maja, 14:10
Telefon i dom
Wykorzystanie numeru oraz adresu przez odbiorców wpisu.
Siedem połączeń, trzy SMS-y i wizyta obcej osoby pod budynkiem.
Zabezpiecz nie tylko ujawnione dane, lecz także autora, miejsce publikacji, krąg odbiorców i skutki, które wystąpiły po opublikowaniu materiału.
Do kogo skierować żądanie
Najpierw ustal, kto zdecydował o celu i sposobie wykorzystania danych. W rozumieniu RODO administrator danych nie oznacza automatycznie administratora grupy na Facebooku albo pracownika administracyjnego. Administratorem jest podmiot, który samodzielnie albo wspólnie z innymi ustala cele i sposoby przetwarzania.
Sytuacja
Podstawowy adresat
Dodatkowe działanie
Pracownik firmy wysłał dokument złemu klientowi
Firma albo inna organizacja będąca administratorem danych.
Kopia do inspektora ochrony danych, jeżeli został wyznaczony.
Osoba prywatna opublikowała adres na profilu
Autor publikacji.
Równoległe zgłoszenie treści platformie.
Dane znajdują się w grupie internetowej
Autor posta lub komentarza.
Zgłoszenie moderatorowi grupy i platformie.
Dane pochodzą z przejętego konta
Podmiot kontrolujący system albo konto, zależnie od źródła incydentu.
Zmiana haseł, wylogowanie sesji i zawiadomienie usługodawcy.
Autor jest anonimowy
Platforma w zakresie usunięcia konkretnej treści.
Zabezpieczenie identyfikatorów i rozważenie działań zmierzających do ustalenia autora.
Jeżeli dane ujawnił pracownik podczas wykonywania obowiązków, nie ograniczaj się do wiadomości skierowanej wyłącznie do niego. Pismo powinno trafić do organizacji odpowiadającej za proces przetwarzania.
Jakie prawa daje RODO
W zależności od okoliczności możesz powołać się na kilka różnych praw. Nie należy mechanicznie żądać wszystkiego w każdej sprawie.
Prawo dostępu, art. 15 RODO
Możesz żądać potwierdzenia, czy dane są przetwarzane, oraz informacji między innymi o celach, kategoriach danych, odbiorcach, okresie przechowywania i źródle danych, jeżeli nie zostały pozyskane bezpośrednio od Ciebie.
Prawo do sprostowania, art. 16 RODO
Ma znaczenie, gdy administrator publikuje albo przekazuje dane nieprawidłowe lub niekompletne. Sprostowanie nie musi jednak usuwać samego problemu publicznego ujawnienia.
Prawo do usunięcia, art. 17 RODO
Możesz żądać usunięcia między innymi wtedy, gdy dane nie są już potrzebne, wycofano zgodę i nie istnieje inna podstawa, uwzględniono sprzeciw albo dane są przetwarzane niezgodnie z prawem.
Prawo do usunięcia nie jest bezwzględne. Administrator może odmówić, gdy przetwarzanie jest konieczne między innymi do korzystania z wolności wypowiedzi i informacji, wykonania obowiązku prawnego albo ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń.
Ograniczenie przetwarzania, art. 18 RODO
Może być przydatne, gdy kwestionujesz prawidłowość danych albo legalność przetwarzania, ale ich całkowite usunięcie wymaga jeszcze wyjaśnienia. W praktyce można żądać natychmiastowego wyłączenia publicznego dostępu do materiału.
Sprzeciw, art. 21 RODO
Sprzeciw może mieć znaczenie, gdy administrator powołuje się na zadanie realizowane w interesie publicznym albo swój prawnie uzasadniony interes. Trzeba wskazać szczególną sytuację osoby, chyba że chodzi o marketing bezpośredni.
Powiadomienie odbiorców, art. 19 RODO
Jeżeli dane zostały sprostowane, usunięte albo ograniczono ich przetwarzanie, administrator powinien co do zasady poinformować o tym odbiorców, którym je ujawnił, chyba że okaże się to niemożliwe albo wymaga niewspółmiernie dużego wysiłku. Na żądanie powinien poinformować Cię o tych odbiorcach.
Pełny tekst rozporządzenia znajduje się w bazie EUR-Lex.
Co powinno zawierać wezwanie
Dobre pismo nie powinno ograniczać się do wielokrotnego powtarzania, że adresat „naruszył RODO”. Opisz konkretne dane, sposób ujawnienia, cel ich pierwotnego pozyskania, krąg odbiorców i zagrożenie wynikające z dalszego rozpowszechniania.
Uwzględnij:
dane osoby występującej z żądaniem,
prawidłowe oznaczenie administratora albo autora publikacji,
rodzaj ujawnionych danych,
datę i miejsce ujawnienia,
bezpośrednie linki do postów, komentarzy i plików,
sposób, w jaki adresat uzyskał dane, jeżeli jest znany,
pierwotny cel przekazania danych,
krąg odbiorców i możliwość dalszego rozpowszechniania,
opis zagrożenia dla prywatności lub bezpieczeństwa,
żądanie usunięcia danych z materiałów kontrolowanych przez adresata,
żądanie zaprzestania dalszego udostępniania,
żądanie wskazania podstawy prawnej, źródła i odbiorców,
żądanie poinformowania odbiorców o usunięciu albo ograniczeniu,
żądanie opisania środków ograniczających skutki,
żądanie pisemnego potwierdzenia wykonania,
informację o możliwej skardze do UODO, pozwie lub zawiadomieniu,
bezpieczny kanał dalszej korespondencji.
Zbyt ogólnie
„Wzywam do usunięcia moich danych, ponieważ naruszyli Państwo RODO”.
Żądanie możliwe do zweryfikowania
„Wzywam do niezwłocznego usunięcia z publicznego posta mojego adresu zamieszkania i prywatnego numeru telefonu, zaprzestania dalszego udostępniania tych danych oraz wskazania osób i podmiotów, którym zostały przekazane”.
Wezwanie dotyczące ujawnienia danych i naruszenia prywatności
Edytowalny dokument DOCX przygotowany przez adwokata. Opisz ujawnione dane, miejsce publikacji, zagrożenie dla prywatności i żądany sposób usunięcia skutków. Cena 297 zł.
Art. 12 ust. 3 RODO przewiduje, że administrator udziela informacji o działaniach podjętych w związku z żądaniem bez zbędnej zwłoki, co do zasady w terminie miesiąca od jego otrzymania. Ze względu na skomplikowany charakter lub liczbę żądań termin może zostać przedłużony o kolejne dwa miesiące. Administrator powinien poinformować o przedłużeniu i jego przyczynach w pierwszym miesiącu.
Nie oznacza to jednak, że publicznie ujawniony adres, PESEL albo dokumentacja medyczna powinny pozostawać dostępne przez miesiąc. Rozdziel dwa żądania:
natychmiastowe działanie ochronne, takie jak ukrycie posta, wyłączenie linku lub cofnięcie błędnie wysłanej wiadomości,
pełną odpowiedź formalną, obejmującą podstawę przetwarzania, źródło, odbiorców, zakres usunięcia i środki naprawcze.
Nie wyznaczaj administratorowi nierealnego terminu kilku godzin na przygotowanie całej dokumentacji i ustalenie wszystkich odbiorców. Jednocześnie nie akceptuj biernego pozostawienia niebezpiecznej publikacji tylko dlatego, że ustawowy termin odpowiedzi jeszcze nie upłynął.
Po przygotowaniu dokumentu zachowaj podpisaną kopię i dowód przekazania. Dostępne sposoby opisuje poradnik jak wysłać wezwanie do zaprzestania.
Jak zgłosić dane platformie internetowej
Zgłoszenie do autora nie wyklucza równoległej interwencji u operatora portalu. Najpierw zachowaj treść, ponieważ skuteczne zgłoszenie może spowodować szybkie usunięcie dowodu.
Zgłoś osobno:
post zawierający adres lub numer telefonu,
komentarze ujawniające kolejne szczegóły,
zdjęcie dokumentu,
profil podszywający się pod Ciebie,
wiadomości zawierające groźby,
posty nawołujące innych do kontaktu albo przyjazdu,
kopie materiału opublikowane w innych grupach.
Wybierz kategorię najlepiej odpowiadającą sytuacji: naruszenie prywatności, nękanie, ujawnienie danych, podszywanie się albo groźba. Podaj bezpośredni link i krótko wyjaśnij zagrożenie. Ogólne stwierdzenie „to narusza RODO” może nie pozwalać moderatorowi zrozumieć, które elementy ma usunąć.
Art. 16 Aktu o usługach cyfrowych, czyli DSA, przewiduje mechanizmy zgłaszania informacji uznawanych za nielegalne. Zgłoszenie powinno dokładnie wskazywać lokalizację materiału oraz wyjaśniać jego bezprawny charakter.
Usunięcie przez platformę nie rozlicza całej sprawy. Nadal mogą pozostać odbiorcy danych, kopie, szkoda, krzywda i potrzeba ustalenia autora.
Skarga do Prezesa UODO
Jeżeli przetwarzanie podlega RODO, osoba, której dane dotyczą, może złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. UODO wskazuje, aby w pierwszej kolejności zwrócić się do administratora o usunięcie uchybień. Pozwala to dołączyć do skargi własne żądanie, odpowiedź administratora albo wykazać brak reakcji.
Nie należy jednak biernie czekać, gdy publikacja tworzy zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa. Zabezpieczenie dowodów, zgłoszenie platformie, kontakt z Policją i techniczne ograniczenie skutków mogą odbywać się równolegle.
Skarga powinna zawierać:
dane osoby skarżącej,
oznaczenie podmiotu, którego dotyczy skarga,
dokładny opis naruszenia,
rodzaj danych,
daty i miejsca ujawnienia,
wskazanie podjętych wcześniej działań,
żądanie skierowane do Prezesa UODO,
dowody, w tym korespondencję z administratorem,
podpis albo prawidłowe uwierzytelnienie pisma elektronicznego.
Prezes UODO może zastosować środki naprawcze, na przykład nakazać przywrócenie zgodności z prawem. Może również nałożyć administracyjną karę pieniężną. Kara nie jest jednak wypłacana osobie pokrzywdzonej. Rekompensaty trzeba dochodzić przed sądem.
Przypadkowe wysłanie dokumentu niewłaściwemu odbiorcy, opublikowanie arkusza w otwartym katalogu, pozostawienie akt bez zabezpieczenia albo przejęcie systemu mogą stanowić naruszenie ochrony danych osobowych.
Administrator powinien ustalić:
jakie dane zostały objęte zdarzeniem,
ilu osób dotyczy incydent,
kto uzyskał dostęp,
czy dane zostały odczytane lub skopiowane,
jakie mogą wystąpić skutki,
jakie środki ograniczające zastosowano,
czy zachodzi obowiązek zgłoszenia do organu,
czy trzeba zawiadomić osoby dotknięte zdarzeniem.
Art. 33 RODO przewiduje zgłoszenie naruszenia organowi nadzorczemu bez zbędnej zwłoki, jeżeli jest mało prawdopodobne, aby naruszenie nie skutkowało ryzykiem dla praw i wolności osób fizycznych. Jeżeli zgłoszenie jest wymagane, powinno nastąpić w miarę możliwości nie później niż w ciągu 72 godzin od stwierdzenia naruszenia.
Art. 34 RODO dotyczy zawiadomienia osoby, gdy naruszenie może powodować wysokie ryzyko dla jej praw lub wolności. Nie każdy błąd musi więc skutkować indywidualnym powiadomieniem, ale administrator powinien potrafić wyjaśnić swoją ocenę.
W piśmie do firmy możesz zapytać:
jakie dokładnie dane ujawniono,
kiedy doszło do zdarzenia i kiedy je wykryto,
komu dane przekazano,
czy odbiorcy potwierdzili usunięcie,
jakie ryzyko ustalono,
czy naruszenie zgłoszono do Prezesa UODO,
czy zabezpieczono logi i dowody,
jakie działania należy podjąć dla ochrony tożsamości.
Ochrona prywatności na podstawie Kodeksu cywilnego
RODO nie wyczerpuje dostępnej ochrony. Art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego chronią między innymi cześć, nazwisko, wizerunek, tajemnicę korespondencji oraz inne dobra osobiste, w tym prywatność i poczucie bezpieczeństwa.
Możesz żądać:
zaprzestania publikowania danych,
usunięcia postów, plików i komentarzy,
zaprzestania nakłaniania innych osób do kontaktu,
usunięcia skutków naruszenia,
opublikowania odpowiedniego oświadczenia,
zadośćuczynienia za krzywdę,
zapłaty odpowiedniej sumy na cel społeczny,
naprawienia szkody majątkowej.
Droga cywilna może być dostępna także wtedy, gdy zastosowanie RODO jest sporne z powodu prywatnego charakteru działania. Trzeba wykazać chronione dobro, zagrożenie lub naruszenie, bezprawność działania oraz prawidłowo wskazać osobę odpowiedzialną.
Art. 82 RODO przewiduje prawo do otrzymania od administratora lub podmiotu przetwarzającego odszkodowania za szkodę majątkową albo niemajątkową wynikającą z naruszenia rozporządzenia.
Do powstania roszczenia potrzebne są łącznie:
naruszenie przepisów RODO,
rzeczywista szkoda majątkowa albo niemajątkowa,
związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem i szkodą.
Sama niezgodność z rozporządzeniem nie tworzy automatycznie prawa do zapłaty. Jednocześnie szkoda niemajątkowa nie musi osiągać z góry określonego wysokiego poziomu dotkliwości. Trzeba jednak wykazać rzeczywisty negatywny skutek, choćby polegał na uzasadnionym lęku przed wykorzystaniem danych, utracie kontroli albo poczuciu narażenia.
Rodzaj skutku
Przykładowe dowody
Koszty zmiany numeru
Faktury, opłaty operatora i koszty aktualizacji danych w działalności.
Zabezpieczenie domu
Rachunki za dodatkowe zamki, monitoring albo ochronę wynikającą z ujawnienia adresu.
Kradzież tożsamości
Dokumenty bankowe, reklamacje, zgłoszenia i koszty przywracania prawidłowego stanu.
Utrata kontraktu
Wiadomość kontrahenta wskazująca ujawnienie jako przyczynę rezygnacji.
Lęk i utrata poczucia bezpieczeństwa
Opis codziennych skutków, dokumentacja pomocy, niechciane kontakty i działania podjęte dla ochrony rodziny.
Nie wpisuj przypadkowej wysokiej kwoty tylko dlatego, że RODO przewiduje wysokie kary administracyjne. Kara dla administratora i odszkodowanie dla osoby pokrzywdzonej mają inny charakter.
Kiedy ujawnienie danych może być przestępstwem
Art. 107 ustawy o ochronie danych osobowych przewiduje odpowiedzialność osoby, która przetwarza dane, choć przetwarzanie nie jest dopuszczalne albo nie jest do niego uprawniona. Typ podstawowy jest zagrożony grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do lat 2.
Jeżeli czyn dotyczy wymienionych w przepisie danych ujawniających między innymi pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne, przynależność związkową, dane genetyczne, określone dane biometryczne, informacje o zdrowiu, seksualności albo orientacji seksualnej, górna granica pozbawienia wolności wynosi 3 lata.
Nie każde naruszenie prywatności i nie każdy błąd administratora automatycznie wypełniają znamiona art. 107. Trzeba ustalić zakres zastosowania przepisów o danych osobowych, dopuszczalność przetwarzania, uprawnienie sprawcy i pozostałe przesłanki odpowiedzialności karnej.
Jeżeli były partner, sąsiad albo anonimowy użytkownik ujawnia kolejne informacje, obserwuje miejsce pobytu i zachęca innych do kontaktu, sprawa może wykraczać poza ochronę danych.
Art. 190a § 1 Kodeksu karnego obejmuje uporczywe nękanie, które wzbudza uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza prywatność. Za podstawowy typ stalkingu grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.
Jeżeli publikacji towarzyszy zapowiedź popełnienia przestępstwa, znaczenie może mieć art. 190 KK. Gdy groźba albo przemoc służą wymuszeniu określonego zachowania, należy rozważyć art. 191 KK. Przy podszywaniu się i wykorzystywaniu danych do wyrządzenia szkody może mieć znaczenie art. 190a § 2 KK.
Wezwanie nie jest warunkiem zawiadomienia o przestępstwie. Przy aktualnym zagrożeniu nie informuj sprawcy najpierw o planowanych działaniach, jeżeli może to zwiększyć ryzyko.
Usunięcie posta nie cofnie każdego zrzutu ekranu i nie sprawi, że odbiorcy zapomną poznany adres. Dobrze przygotowane wezwanie może jednak zatrzymać dalsze rozpowszechnianie, uporządkować odpowiedź i pokazać, że adresat znał ryzyko oraz żądania osoby pokrzywdzonej.
Dane zostały usunięte
Zabezpiecz dowód usunięcia i sprawdź, czy nie pozostały w komentarzach, załącznikach i kopiach.
Administrator przedstawia podstawę prawną
Oceń, czy uzasadnia ona konkretny zakres i cel ujawnienia, a nie tylko wcześniejsze posiadanie danych.
Firma odmawia całkowitego usunięcia
Może mieć obowiązek zachowania dokumentacji, ale nadal powinna ograniczyć nieuzasadniony publiczny dostęp.
Odbiorcy wykonują kolejne telefony
Dokumentuj każde zdarzenie i rozważ żądanie poinformowania odbiorców o usunięciu lub bezprawności dalszego użycia.
Materiał pojawia się na kolejnych profilach
Skieruj oddzielne zgłoszenia do podmiotów kontrolujących poszczególne kopie.
Adresat ignoruje pismo
Nie wysyłaj wielu identycznych ostrzeżeń. Zdecyduj, czy kolejnym krokiem będzie skarga, pozew albo zawiadomienie.
Autor pierwotnej publikacji nie zawsze może usunąć kopię utworzoną przez niezależnego użytkownika. Powinien jednak usunąć treści pozostające pod jego kontrolą i, gdy wymaga tego prawo, podjąć działania wobec odbiorców.
Jeżeli strony zawierają ugodę, wskaż dokładne kanały i pliki przeznaczone do usunięcia, sposób poinformowania odbiorców, zakaz dalszego rozpowszechniania, kwotę i termin zapłaty oraz konsekwencje ponownego naruszenia.
Przedawnienie poszczególnych roszczeń
Nie istnieje jeden wspólny termin dla wszystkich roszczeń związanych z ujawnieniem danych.
Niemajątkowe żądania ochrony dóbr osobistych, takie jak zaniechanie i usunięcie skutków naruszenia, co do zasady nie ulegają przedawnieniu. Roszczenia o zapłatę są majątkowe i podlegają terminom zależnym od ich podstawy.
Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym podlega zasadom z art. 442¹ KC. Termin jest co do zasady związany z uzyskaniem wiedzy o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, z dodatkowymi terminami granicznymi i szczególną regulacją szkody wynikającej z przestępstwa.
Termin dochodzenia roszczenia z art. 82 RODO trzeba ustalać z uwzględnieniem charakteru żądania i właściwych przepisów krajowych. Nie należy mechanicznie przyjmować, że każde roszczenie „z RODO” przedawnia się dokładnie w tym samym czasie.
Skargi do UODO również nie warto odkładać. Upływ czasu utrudnia ustalenie odbiorców, zabezpieczenie logów, wykazanie aktualności naruszenia i ograniczenie szkody.
Chcesz zażądać usunięcia danych i zakończenia naruszania prywatności?
Wzór wezwania do zaprzestania naruszania dóbr osobistych pozwala opisać ujawnione dane, miejsce publikacji, skutki dla prywatności oraz dokładny sposób usunięcia materiałów. Dokument otrzymujesz w edytowalnym formacie DOCX.
Tak, jeżeli dotyczą zidentyfikowanej albo możliwej do zidentyfikowania osoby. Ocena zależy od kontekstu i innych informacji dostępnych odbiorcom. Numer albo adres opublikowany obok imienia, zdjęcia lub miejsca pracy zwykle pozwala ustalić konkretną osobę.
Nie. Zgoda jest jedną z kilku podstaw przetwarzania. Administrator może powoływać się między innymi na umowę, obowiązek prawny lub prawnie uzasadniony interes. Musi jednak posiadać właściwą podstawę dla konkretnego celu i zakresu. Legalne posiadanie danych nie daje automatycznie prawa do ich publicznego ujawnienia.
Nie. Publiczna dostępność danych nie oznacza zgody na każdy późniejszy cel. Adres działalności może służyć identyfikacji przedsiębiorcy, ale nie powinien być automatycznie wykorzystywany do zachęcania innych osób do nachodzenia go w domu.
Może działać, ale zależy to od okoliczności. RODO nie obejmuje czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze. Publiczna publikacja danych albo przekazanie ich szerokiemu kręgowi odbiorców może jednak wykraczać poza ten wyjątek. Niezależnie od RODO pozostaje ochrona prywatności i innych dóbr osobistych.
Tak, gdy zachodzi jedna z przesłanek wskazanych w art. 17, na przykład dane są przetwarzane niezgodnie z prawem albo nie są już potrzebne. Prawo do usunięcia nie jest bezwzględne. Administrator może zachować dane potrzebne do obowiązku prawnego, wolności wypowiedzi albo ustalenia, dochodzenia i obrony roszczeń.
Możesz żądać informacji o odbiorcach lub kategoriach odbiorców w ramach prawa dostępu. Jeżeli dane zostały sprostowane, usunięte albo ograniczono ich przetwarzanie, art. 19 RODO może również uzasadniać poinformowanie odbiorców oraz przekazanie Ci informacji o nich.
Co do zasady miesiąc od otrzymania żądania. W skomplikowanej sprawie termin może zostać przedłużony o kolejne dwa miesiące, ale administrator powinien poinformować o tym i podać przyczyny. Przy publicznym ujawnieniu adresu możesz równolegle żądać natychmiastowego wyłączenia dostępności.
UODO wskazuje, aby w pierwszej kolejności zwrócić się do administratora o usunięcie uchybień. Nie oznacza to obowiązku biernego czekania w sytuacji zagrożenia. Zabezpieczenie dowodów, zgłoszenie platformie i kontakt z Policją mogą odbywać się równolegle.
Nie. Prezes UODO może nakazać przywrócenie zgodności i nałożyć administracyjną karę pieniężną, ale kara nie jest wypłacana osobie pokrzywdzonej. Odszkodowania albo zadośćuczynienia dochodzi się przed sądem.
Nie każde naruszenie wymaga zgłoszenia. Administrator ocenia ryzyko dla praw i wolności osób. Jeżeli zgłoszenie jest wymagane, powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki i w miarę możliwości nie później niż w ciągu 72 godzin od stwierdzenia naruszenia.
Nie. Indywidualne zawiadomienie jest wymagane co do zasady wtedy, gdy naruszenie może powodować wysokie ryzyko dla praw lub wolności. Administrator powinien jednak udokumentować własną ocenę i zastosowane środki.
Tak. Dane dotyczące zdrowia należą do szczególnych kategorii z art. 9 RODO. Art. 107 ustawy o ochronie danych osobowych przewiduje również wyższą górną granicę kary, do 3 lat pozbawienia wolności, gdy nieuprawnione albo niedopuszczalne przetwarzanie dotyczy danych wymienionych w tym przepisie.
Nie. Trzeba ustalić, czy przetwarzanie było niedopuszczalne albo sprawca nie był do niego uprawniony, oraz zbadać wszystkie przesłanki odpowiedzialności karnej. Błąd, naruszenie RODO i przestępstwo nie są pojęciami tożsamymi.
Rozważ jego niezwłoczne zastrzeżenie w mObywatelu albo urzędzie gminy. Zabezpiecz dowód ujawnienia, obserwuj próby wykorzystania tożsamości i poinformuj właściwe instytucje, jeżeli ujawniono również dokument, dane bankowe lub dane logowania.
Nie. Art. 82 wymaga naruszenia, rzeczywistej szkody majątkowej albo niemajątkowej oraz związku przyczynowego. Szkoda niemajątkowa nie musi przekraczać określonego progu dotkliwości, ale trzeba wykazać, że rzeczywiście wystąpiła.
Nie. Niemajątkowe żądania zaniechania i usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego co do zasady nie ulegają przedawnieniu. Roszczenia pieniężne podlegają terminom zależnym od ich podstawy. Każdy rodzaj żądania trzeba ocenić oddzielnie.
Nie. Może je podpisać osoba, której dane dotyczą, albo jej pełnomocnik. Największe znaczenie mają prawidłowy adresat, dokładna identyfikacja danych, konkretne żądania i dowód doręczenia. Pomoc prawna jest szczególnie przydatna, gdy jednocześnie występują RODO, dobra osobiste, anonimowy autor i wątek karny.
Poradniki dotyczące prywatności i ujawniania informacji:
Pobierz bezpłatny poradnik i dowiedz się jak skutecznie zareagować, krok po kroku, bez prawniczego żargonu.
Cookies
Obsługujemy pliki cookies. Jeśli uważasz, że to jest ok, po prostu kliknij "Akceptuj wszystko". Możesz też wybrać, jakie chcesz ciasteczka, klikając "Ustawienia".