Były partner kontaktuje się z pracodawcą i znajomymi – czy to stalking

Kontakty pośrednie jako element stalkingu – co mówi prawo

Wiele osób doświadczających tego rodzaju nękania zadaje sobie pytanie: „czy to w ogóle jest stalking skoro eks nie kontaktuje się ze mną, tylko z innymi?”. Odpowiedź jest jednoznaczna: tak. Art. 190a § 1 Kodeksu karnego penalizuje uporczywe nękanie które wzbudza uzasadnione poczucie zagrożenia lub istotnie narusza prywatność pokrzywdzonego. Przepis nie wymaga żeby sprawca kontaktował się wyłącznie bezpośrednio z ofiarą. Jeżeli chodzi o uporczywe dzwonienie, sporo napisaliśmy na ten temat w tym artykule.

Kontakty pośrednie, czyli przez osoby trzecie takie jak pracodawca, wspólni znajomi, rodzina czy współpracownicy, są klasycznym elementem wzorca stalkingowego. Sprawca który nie może lub nie chce kontaktować się bezpośrednio z ofiarą używa jej otoczenia jako narzędzia wywierania presji, zbierania informacji o jej życiu lub naruszania jej reputacji zawodowej i prywatnej.

Prokuratury i sądy karne dobrze znają ten wzorzec. Kontakty z pracodawcą, rodziną i znajomymi ofiary są regularnie wymieniane w aktach oskarżenia i wyrokach skazujących za stalking jako elementy składające się na „uporczywe nękanie” w rozumieniu art. 190a KK. Pełny przegląd form nękania i dostępnych narzędzi prawnych znajdziesz w przewodniku po stalkingu i nękaniu.

Dlaczego wezwanie jest tu ważniejsze niż zawiadomienie na policję

Przy większości form nękania wezwanie i zawiadomienie na policję to równoległe ścieżki o podobnej wadze. Przy kontaktach pośrednich wezwanie ma szczególne znaczenie którego nie da się zastąpić samym zgłoszeniem policji.

Powód jest prosty: data graniczna świadomości sprawcy. Sprawca który kontaktuje się z Twoim pracodawcą może twierdzić że nie wiedział że jest to dla Ciebie uciążliwe, że miał dobre intencje, że chciał „tylko porozmawiać”. Wezwanie wysłane listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru usuwa tę linię obrony. Od momentu doręczenia pisma sprawca wie że jego zachowanie jest przez Ciebie traktowane jako nękanie, że jest ono bezprawne i że masz zamiar działać prawnie. Każdy kolejny kontakt z osobami trzecimi po tej dacie jest działaniem w pełni zawinionym, bo sprawca miał pełną świadomość że to robi.

To ma bezpośrednie przełożenie na wymiar ewentualnej kary w postępowaniu karnym i na wysokość zadośćuczynienia w postępowaniu cywilnym. „Działał świadomie mimo formalnego wezwania” to zupełnie inny obraz sprawcy niż „nie wiedział że przesadza”.

Jakie formy kontaktów pośrednich są najczęstsze

Wzorce kontaktów pośrednich są różne, ale cel jest zawsze ten sam: dotarcie do ofiary przez jej otoczenie gdy bezpośredni kontakt jest niemożliwy lub nieskuteczny.

Kontakt z pracodawcą to jedna z najdotkliwszych form, bo uderza w sytuację zawodową ofiary. Były partner dzwoni do firmy i pyta o godziny pracy, „przypadkowo” pojawia się w miejscu pracy, wysyła e-maile do działu HR z nieprawdziwymi informacjami o ofierze, kontaktuje się bezpośrednio z przełożonym ofiary z różnymi pretekstami. Każde z tych działań narusza zawodową prywatność i może destabilizować sytuację w pracy.

Kontakt z rodziną jest częsty zwłaszcza gdy sprawca zna rodziców, rodzeństwo lub innych bliskich ofiary z okresu związku. Dzwonienie do rodziców z prośbą o „pośrednictwo”, pojawianie się na rodzinnych wydarzeniach, wysyłanie wiadomości do brata czy siostry ofiary – to wszystko są formy pośredniego nękania.

Kontakt ze wspólnymi znajomymi to szczególnie podstępna forma bo sprawca często przedstawia siebie jako stronę pokrzywdzoną i zbiera informacje o życiu ofiary pod pretekstem troski. Jednocześnie może rozsiewać nieprawdziwe informacje o ofierze niszcząc jej relacje towarzyskie.

Kontakt przez media społecznościowe osób trzecich, czyli komentowanie zdjęć wspólnych znajomych na których pojawia się ofiara, tagowanie jej w postach przez pośredników, to cyfrowa wersja tego samego wzorca.

Co zebrać przed wysłaniem wezwania

Dokumentacja przy kontaktach pośrednich wymaga działania na dwóch poziomach: zbierania dowodów własnych i uzyskiwania informacji od osób trzecich które były kontaktowane.

Postaraj się, aby zgromadzić przede wszystkim:

• Oświadczenia od pracodawcy, znajomych lub rodziny którzy byli kontaktowani przez sprawcę. Pisemne oświadczenie z datą kontaktu, jego formą i treścią rozmowy lub wiadomości jest kluczowym dowodem. Poproś osoby które były kontaktowane o zapisanie tego co pamiętają jak najszybciej po zdarzeniu.
• Screenshoty wiadomości wysłanych przez sprawcę do osób trzecich jeśli te osoby są gotowe Ci je udostępnić.
• Screenshoty lub nagrania rozmów telefonicznych jeśli były nagrywane przez osoby trzecie. Pamiętaj że nagrywanie rozmowy przez jej uczestnika jest legalne.
• Dziennik incydentów z datą, godziną, formą kontaktu i osobą która była kontaktowana przy każdym zdarzeniu.
• Dokumentację bezpośrednich kontaktów sprawcy z Tobą jeśli równolegle do kontaktów pośrednich nęka Cię też bezpośrednio.
• Wszelką korespondencję w której prosiłeś sprawcę o zaprzestanie kontaktów, bo to dowód że sprawca wiedział że zachowanie jest niechciane.

Jak skutecznie dokumentować nękanie i co ma realną wartość procesową opisuje poradnik jak udokumentować naruszenie.

Jak sformułować wezwanie przy kontaktach pośrednich

Wezwanie do zaprzestania nękania i stalkingu przy kontaktach pośrednich ma jeden istotny element który odróżnia je od standardowego wezwania przy bezpośrednim nękaniu telefonami czy wiadomościami.

W opisie naruszenia wskazujesz nie tylko konkretne zdarzenia, ale też wyraźnie definiujesz zakaz: sprawca ma zaprzestać wszelkich kontaktów dotyczących Ciebie lub próbujących dotrzeć do Ciebie, zarówno bezpośrednich jak i pośrednich, z wymienionymi kategoriami osób trzecich, czyli z pracodawcą, rodziną, znajomymi. Im precyzyjniej opisany zakaz, tym trudniej sprawcy twierdzić że „nie wiedział” co jest niedozwolone.

Wezwanie wysyłasz listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres zamieszkania sprawcy. Jak to zrobić prawidłowo wyjaśnia poradnik jak wysłać wezwanie do zaprzestania.

Kiedy i jak zgłosić sprawę na policję

Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 190a § 1 KK na policji lub w prokuraturze warto złożyć równolegle z wezwaniem lub po tym jak sprawca zignoruje wezwanie i kontynuuje kontakty pośrednie. Przy składaniu zawiadomienia miej przy sobie pełną dokumentację: dziennik incydentów, oświadczenia osób trzecich, dowód doręczenia wezwania i ewidentny brak reakcji sprawcy.

Pamiętaj że art. 190a § 1 KK jest ścigany na wniosek pokrzywdzonego, więc musisz wyraźnie złożyć wniosek o ściganie. Organy ścigania nie wszczną postępowania z urzędu bez Twojego wniosku.

Jeśli sprawca przy okazji kontaktów z Twoim pracodawcą lub znajomymi przekazuje nieprawdziwe informacje niszczące Twoją reputację, wchodzi też w grę naruszenie dóbr osobistych z art. 24 KC i ewentualnie zniesławienie z art. 212 KK. Więcej o tym przeczytasz w artykule o niszczeniu reputacji zawodowej przez byłego pracodawcę gdzie mechanizm jest analogiczny. Więcej o relacji między wezwaniem a dalszymi krokami przeczytasz w artykule wezwanie do zaprzestania a pozew sądowy.