Zdjęcia produktowe skopiowane przez konkurencję – jak odzyskać swoje prawa

Czy zdjęcia produktowe są chronione prawem autorskim?

Tak. Fotografia jest utworem w rozumieniu art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych i podlega ochronie od chwili wykonania, bez konieczności rejestracji ani oznaczania symbolem ©. Dotyczy to również zdjęć produktowych, nawet tych wykonanych w sposób standardowy na białym tle.

Warunkiem ochrony jest minimalny wkład twórczy fotografa. Wkład twórczy to zresztą coś, co musi być chociażby w porządnym regulaminie albo umowie , o czym piszemy w tym artykule. W praktyce każde zdjęcie, które nie jest efektem całkowicie mechanicznego procesu, spełnia ten warunek. Kadrowanie, dobór oświetlenia, perspektywa, ustawienie produktu, wybór tła – to wszystko elementy twórcze. Zdjęcia produktowe wykonane przez profesjonalnego fotografa lub starannie przygotowane przez właściciela sklepu są chronione.

Ochrona przysługuje niezależnie od tego, czy zdjęcie zostało opublikowane w internecie, czy nie. Sam fakt że umieściłeś je na swojej stronie nie oznacza że inni mogą z niego korzystać dowolnie. Fakt że pojawia się w wynikach Google Images również nie czyni go wolnym od praw. Pełny przegląd zasad ochrony fotografii i dostępnych narzędzi znajdziesz w przewodniku po naruszeniach praw autorskich.

Kto jest właścicielem praw do zdjęć produktowych

Tu pojawia się kwestia która w praktyce e-commerce jest często pomijana. Właścicielem praw autorskich jest twórca, czyli fotograf, chyba że prawa zostały przeniesione umową na zlecającego sesję.

Jeśli wykonałeś zdjęcia samodzielnie, prawa należą do Ciebie w całości. Jeśli zleciłeś sesję fotografowi, sprawdź umowę. Jeśli nie zawierała postanowień o przeniesieniu praw autorskich, fotograf zachował prawa majątkowe do zdjęć, a Ty masz jedynie licencję na korzystanie z nich w określony sposób. W takiej sytuacji to fotograf, a nie Ty, jest podmiotem uprawnionym do dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia.

Jeśli zdjęcia wykonał pracownik w ramach obowiązków służbowych, prawa majątkowe przechodzą na pracodawcę z mocy art. 12 ustawy o prawie autorskim, o ile umowa o pracę nie stanowi inaczej.

Przed wysłaniem wezwania warto zatem upewnić się, że faktycznie przysługują Ci prawa majątkowe do fotografii, które chcesz chronić.

Kradzież zdjęć produktowych w e-commerce to, obok bezprawnego wykorzystania zdjęcia w reklamie, jeden z najczęstszych typów naruszeń praw autorskich w polskim internecie. Przyczyny są prozaiczne. Zdjęcia są łatwo dostępne, pobieranie ich nie pozostawia śladów, a wielu właścicieli sklepów po prostu nie wie że to naruszenie prawa lub liczy na to że nikt nie sprawdza.

Najczęstsze scenariusze to: sklep konkurencyjny kopiuje Twoje zdjęcia razem z opisami produktów, marketplace sprzedaje ten sam produkt używając Twoich fotografii bez zgody, dropshipper buduje sklep na cudzych zdjęciach, w tym Twoich, albo firma zagraniczna replikuje Twój sklep na innym rynku używając Twoich materiałów.

W każdym z tych przypadków naruszenie jest bezprawne i można je skutecznie zatrzymać. Mechanizm prawny jest identyczny jak przy innych naruszeniach praw autorskich, natomiast specyfika e-commerce sprawia że dostępne są dodatkowe narzędzia, w tym zgłoszenia do platform marketplace i procedury DMCA.

Co zebrać przed wysłaniem wezwania

Dokumentacja jest kluczowa, bo naruszyciel może usunąć zdjęcia natychmiast po otrzymaniu pisma. Działaj zanim wyślesz cokolwiek.

Zbieraj:

• Screenshoty strony naruszającej z widocznym adresem URL, datą odwiedzin i Twoim zdjęciem w kontekście strony produktowej.
• Archiwizację przez web.archive.org lub archive.ph – nieedytowalny zapis z datownikiem.
• Dowód Twojego autorstwa lub nabycia praw: oryginalne pliki RAW lub w wyższej rozdzielczości, metadane EXIF z datą wykonania, fakturę od fotografa z postanowieniami o przeniesieniu praw, datę pierwszej publikacji w Twoim sklepie z Google Search Console.
• Informację czy zdjęcie jest używane komercyjnie – czy naruszyciel sprzedaje produkty z użyciem Twojej fotografii. Ma to bezpośredni wpływ na wysokość żądanego wynagrodzenia.
• Dane firmy naruszającej z KRS lub CEIDG: pełna nazwa, adres siedziby, NIP.
• Liczbę i listę wszystkich skopiowanych zdjęć – każde stanowi osobny utwór i osobne roszczenie.

Jak skutecznie dokumentować naruszenia online opisuje poradnik jak udokumentować naruszenie.

Ile możesz żądać za nieautoryzowane użycie zdjęć produktowych

Podstawą wyliczenia roszczenia jest rynkowa stawka licencyjna za korzystanie ze zdjęcia w celach komercyjnych. Stawki rynkowe dla fotografii komercyjnej na potrzeby sklepu internetowego wynoszą od kilkudziesięciu do kilkuset złotych za zdjęcie rocznie, zależnie od jego jakości, zakresu użycia i wartości rynkowej.

Przy zawinionym naruszeniu art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o prawie autorskim pozwala żądać dwukrotności tej stawki. Jeśli naruszyciel skopiował 50 zdjęć produktowych i używał ich przez rok, roszczenie może być znaczące. Warto wpisać konkretną kwotę już w wezwaniu, bo precyzyjne żądanie finansowe zmienia charakter pisma ze skargi na realne roszczenie majątkowe.

Wezwanie, platforma, DMCA – jak działać wielotorowo

Przy naruszeniach w e-commerce najskuteczniejsze jest działanie równoległe na kilku frontach jednocześnie.

Wezwanie do zaprzestania naruszania praw autorskich kierujesz bezpośrednio do właściciela sklepu. To formalne pismo z podstawą prawną, żądaniem usunięcia zdjęć i zapłaty wynagrodzenia oraz terminem na reakcję. Jest to pierwszy i często wystarczający krok.

Równolegle możesz złożyć zgłoszenie do platformy, na której naruszyciel sprzedaje. Allegro, Amazon, eBay i inne marketplace mają procedury zgłaszania naruszeń praw własności intelektualnej i mogą usunąć oferty naruszające Twoje prawa lub zawiesić konto naruszyciela.

Jeśli strona naruszająca stoi na zagranicznym hostingu, możesz złożyć zgłoszenie DMCA do hostingodawcy. Większość dostawców hostingu reaguje na takie zgłoszenia i usuwa naruszające treści bez konieczności angażowania sądu.

Wysyłając wezwanie listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru budujesz też dowód na wypadek gdyby sprawa wymagała dalszych kroków. Jak zrobić to prawidłowo wyjaśnia poradnik jak wysłać wezwanie do zaprzestania.

Więcej o tym kiedy warto przejść do etapu sądowego przeczytasz w artykule wezwanie do zaprzestania a pozew sądowy. Jeśli konkurent skopiował razem ze zdjęciami również opisy produktów lub inne treści, sprawdź artykuł o kopiowaniu produktu i nazwy przez konkurencję.